βασικες τροποποιησεις στον ΚΠολΔ, βασει του ψηφισθεντος Ν. 4335/2015. αναφορα και σχολιασμος.

Από την: Ιφιγένεια Παπαχρήστου

Μια από τις σημαντικότερες εξελίξεις τόσο στη νομική όσο και στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική επικαιρότητα αποτελεί ο προσφάτως ψηφισθείς Ν 4335/2015. O συγκεκριμένος νόμος έχει αποτελέσει αντικείμενο έριδας στους δικηγορικούς, δικαστικούς και επιστημονικούς κύκλους, ιδιαιτέρως εν όψει της οικονομικής κρίσης. Ο προβληματισμός για το νέο νόμο κυμαίνεται κυρίως γύρω από τη σκοπιμότητα υπό την οποία θεσπίστηκε, δηλαδή για μεγαλύτερη εισφορά κερδών στο Κράτος και φυσικά γύρω από την πάγια ανάγκη για ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης. Η νομική κοινότητα μέσω του ΔΣΑ έχει εκφράσει την αντίθεσή της στο νόμο, υποστηρίζοντας ότι δε συμβάλλει στην επιτάχυνση της πολιτικής δίκης και ότι θα προκαλέσει έλλειμμα δικαιοσύνης με μοναδικό όφελος την εξυπηρέτηση των συμφερόντων των Τραπεζών.

Ο νέος νόμος 4335/2015 έχει έναρξη ισχύος από 1/1/2016. Στις επικείμενες παραγράφους, επιχειρείται αναφορά των βασικών μεταρρυθμίσεων που έχουν περισσότερο “φοιτητικό” ή κοινωνικό ενδιαφέρον.

1ο Βιβλίο – ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

47: Μέχρι σήμερα δεν προσβάλλεται με ένδικα μέσα μια απόφαση ανωτέρου δικαστηρίου, αν η αρμοδιότητα ανήκει σε κατώτερο δικαστήριο. Το ανώτερο δικαστήριο δηλαδή κρατεί και δικάζει την υπόθεση, με δικαιολογητικό λόγο την ασφάλεια δικαίου που αποπνέει ο ανώτερος βαθμός δικαιοδοσίας. Με το νέο νόμο, αυτό επεκτείνεται και στην παραπεμπτική απόφαση κατωτέρου δικαστηρίου σε ανώτερο, που, ακόμη κι αν είναι εσφαλμένη, δεν προσβάλλεται. Η ρύθμιση αυτή κατατείνει στην επιτάχυνση της πολιτικής δίκης, αλλά ελλοχεύει ο κίνδυνος καταστρατήγησης.  λ.χ. Ειρηνοδικείο, έχει μια υπόθεση και αμφιβάλλει αν είναι δίκης του αρμοδιότητας ή του Μονομελούς Πρωτοδικείου. Με αυτήν τη ρύθμιση ίσως να παραπέμπεται ευκολότερα η υπόθεση στα ανώτερα δικαστήρια και να επιβαρύνονται υπέρμετρα

79:Πλέον, όποιος αντιποιείται το επίδικο δικαίωμα, μπορεί να ασκήσει κύρια παρέμβαση, έως τον πρώτο βαθμό κι όχι όπως μέχρι σήμερα και δευτεροβάθμια. Η ρύθμιση κρίνεται άσκοπη, καθώς τρίτος, ο οποίος ισχυρίζεται ότι έχει το επίδικο ή μέρος του επίδικου δικαιώματος, σε κάθε περίπτωση, θα διεκδικήσει το συγκεκριμένο δικαίωμα με άσκηση νέας αγωγής. Σε πρώτο πλάνο, η ρύθμιση αυτή θεσπίστηκε για την επιτάχυνση της διαδικασίας, όμως φαίνεται ότι μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα στην πραγματικότητα την αύξηση των δικών για το ίδιο δικαίωμα απλώς με διαφορετικούς διαδίκους.

115: Η κατάθεση προτάσεων στο Ειρηνοδικείο γίνεται πλέον υποχρεωτική.

143: ο πληρεξούσιος δικηγόρος είναι και αντίκλητος έως την έκδοση αμετάκλητης απόφασης. Άρα, δεν μπορεί να γίνει στον αντίκλητο επίδοση αμετάκλητης απόφασης. Με δεδομένο ότι αρχικώς πολλοί δε θα έχουν υπόψη τους τη συγκεκριμένη ρύθμιση, ο κίνδυνος να υπάρξει υφαρπαγή αποφάσεων είναι αυξημένος.

2ο Βιβλίο – ΔΙΑΔΙΑΚΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ

215: Από τη στιγμή της κατάθεσης της αγωγής, αυτή πρέπει να επιδοθεί μέσα σε 30 ημέρες, αλλιώς θεωρείται ως μη ασκηθείσα. Σκοπός είναι να σταματήσει το φαινόμενο της “υπό χειμερίας νάρκης” αγωγής που δεν προβλέπεται να ενεργήσει δικαστικώς. Η συγκεκριμένη ρύθμιση προκαλεί όμως κάποια ερωτήματα με το βασικότερο να προέρχεται από το ίδιο το γράμμα του νόμου. Τι εννοείται όταν λέγεται πως το άρθρο 215 εφαρμόζεται στις περιπτώσεις του 237; Υπάρχουν περιπτώσεις που δεν ισχύει το περιθώριο των 30 ημερών; Με βάση μια λογική διεργασία συνάγεται το συμπέρασμα πως μάλλον αναφέρεται συγκεκριμένα στο 237 για να το ξεχωρίσει από τις ειδικές διαδικασίες που επί αυτού του θέματος παραμένουν ως έχουν. Τέλος, σε περίπτωση που δε γίνει επίδοση και η αγωγή θεωρηθεί ως μη ασκηθείσα, η κατάθεση της αγωγής αποτελεί ένα είδος όχλησης για το ουσιαστικό δίκαιο

223: H καινοτομία σε αυτό το άρθρο είναι πως ο ενάγων με τις προτάσεις του ή με δήλωση στα πρακτικά μπορεί να περιορίσει το αντικείμενο της δίκης ή να ζητήσει τα παρεπόμενα του κύριου αντικειμένου και αντί γι’ αυτό που ζητήθηκε αρχικά, άλλο αντικείμενο ή το διαφέρον εξαιτίας μεταβολής που επήλθε.

237-238: Πρόκειται για τον πυρήνα των τροποποιήσεων του νέου νόμου. Πρακτικώς, η βασική ιδέα είναι να μπορεί την ημέρα της δικασίμου σε κάθε περίπτωση ο δικαστής να  δικάσει την υπόθεση, χωρίς να προβάλλονται λόγοι ανακοπής. Η φιλοσοφία των νέων ρυθμίσεων είναι ότι από τη στιγμή που έχει κατατεθεί η αγωγή και υπό την προϋπόθεση της εντός 30 ημερών επίδοσής της πρέπει να υπάρχει ένα διάστημα 100 ημερών μέσα στις οποίες θα πρέπει αναγκαίως οι ενδιαφερόμενοι να συγκεντρώσουν το αποδεικτικό υλικό, να συντάξουν προτάσεις και να γίνουν προσεπικλήσεις, παρεμβάσεις και γενικώς να έχει προσκομιστεί όλο το κρίσιμο υλικό. Φαίνεται να υπάρχει μια άνιση, δικονομική μεταχείριση κατά του εναγομένου σε σχέση με τις δυνατότητες που έχει ο ενάγων. Εάν δηλαδή ο ενάγων επιδώσει την 30ή ημέρα, ο εναγόμενος έχει ενεργό και αξιοποιήσιμο διάστημα δράσης 70 ημερών, ενώ ο ενάγων τις 100 που ορίζει ο νόμος, καθώς ο ίδιος έχει την πρωτοβουλία του δικαστικού αγώνα. Μετά το πέρας των 100 ημερών, σε 15 ημέρες από το κλείσιμο του φακέλου της δικογραφίας, αφού γίνουν οι προσθήκες και αντικρούσεις, ορίζεται ο δικαστής ή η σύνθεση και ο εισηγητής. Αν αυτό είναι εφικτό, πράγματι επιτυγχάνεται αυτό το ιδεατό μοντέλο γρήγορης απονομής δικαιοσύνης. Το ζητούμενο όμως είναι αν αυτό είναι ρεαλιστικό. Δεδομένου πως μια τέτοια ρύθμιση αποτελεί ένα μεγαλεπήβολο, αλλά αρκετά δύσκολο έργο, ο νομοθέτης επιφυλάσσεται προβλέποντας πως αν η τελεσιδικία της υπόθεσης είναι πραγματικώς ανέφικτη, τότε ο δικαστής υποχρεούται στο αμέσως επόμενο πιο σύντομο και εύλογο χρονικό διάστημα να ορίσει δικάσιμο. Πρακτικώς, η επιφύλαξη αυτή μπορεί να γίνει ο κανόνας. Το να συλλέγεται ένας “έτοιμος” και άρτιος από πλευράς υλικού φάκελος και να παραμένει στα γραφεία των δικαστηρίων μέχρι να έρθει αυτός ο αμέσως, επόμενος και εύλογος χρόνος εκδίκασης της υπόθεσης φέρνει μάλλον υπερβολική φόρτιση. Παράλληλα, το να γίνεται στην ουσία προκαταβολικώς και συνολικώς όλη η διαδικασία -δεδομένης και της κατάργησης της εμμάρτυρης απόδειξης- αλλά αυτή να απέχει κατά πολύ από τη συζήτηση της αγωγής, αφήνει αμφιβολίες για το κατά πόσο η επαφή μεταξύ υπόθεσης και δικαστή θα είναι η κατάλληλη, ώστε να εξασφαλίζει τη σωστή κρίση του, ασχέτως φυσικά με άλλα τεχνικά προβλήματα που ενδέχεται να προκύψουν, όπως η απώλεια εγγράφων του φακέλου.

260: Στην περίπτωση των άρθρων 237 και 238, αν οι αρχικοί διάδικοι δε λάβουν κανονικά μέρος στη δίκη η υπόθεση ματαιώνεται. Εάν παρέλθουν εξήντα ημέρες από τη ματαίωση χωρίς να ζητηθεί ο προσδιορισμός νέας συζήτησης, η υπόθεση διαγράφεται από το πινάκιο και η αγωγή θεωρείται ως μη ασκηθείσα

271-272: Ερημοδικία του ενάγοντος έχει ως συνέπεια την απόρριψη της αγωγής . Αν ο εναγόμενος δε λάβει μέρος κανονικά στη δίκη (λ.χ. δεν καταθέσει προτάσεις), το δικαστήριο εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν η αγωγή και η κλήση για συζήτηση επιδόθηκαν σε αυτόν νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν αυτό δεν έχει συμβεί, η αγωγή θεωρείται ως μη ασκηθείσα. Διαφορετικά συζητεί την υπόθεση ερήμην του εναγομένου.

ΕΜΜΑΡΤΥΡΗ ΑΠΟΔΕΙΞΗ: Ο πρώτος βασικός προβληματισμός που έχει ανακύψει με το νέο νόμο αφορά στην εμμάρτυρη απόδειξη. Έχει ιδιαίτερη σημασία η αναφορά στην ακόλουθη σκέψη των συντακτών του νομοσχεδίου, στο βαθμό που αποτέλεσε «δεδομένο» για τις προτεινόμενες ρυθμίσεις: «Είναι σαφές ότι η συζήτηση στο ακροατήριο αντιμετωπίζεται …ως μια κενή περιεχομένου αλλά και επιβαρύνουσα τυπικότητα».  Πράγματι, το σημείο στο οποίο δαπανάται περισσότερος χρόνος κατά την εκδίκαση μιας αγωγής είναι το στάδιο της εξέτασης των μαρτύρων. Αυτό συμβαίνει, είτε λόγω του ανθρώπινου παράγοντα που υπεισέρχεται (ιδιαιτερότητες εκάστοτε μάρτυρα), είτε λόγω σκοπιμοτήτων που έχουν ως στόχο την εκπνοή της δικαστικής ημέρας και συνεπώς την εκκρεμή εκδίκαση. Για αυτό, ο νομοθέτης επιλέγει πλέον μη εξέταση μαρτύρων και αντικατάστασή τους από ένορκες βεβαιώσεις. Βεβαίως, ο θεσμός των ενόρκων βεβαιώσεων φαίνεται συχνά επισφαλής: υπάρχει περίπτωση να έχει συνταχθεί από τον έμπειρο δικηγόρο η ένορκη βεβαίωση που παρουσιάζει τα “επιθυμητά” πραγματικά περιστατικά και απλώς να υπογράφεται από το μάρτυρα. Φυσικά, ο νομοθέτης δίνει και εδώ τη δυνατότητα στο δικαστή σε περίπτωση που κρίνει πως η εξέταση μάρτυρα είναι αναγκαία για τη συζήτηση να εξετάσει και μάρτυρα επί της έδρας σύμφωνα με την προηγούμενη διαδικασία. Κι εδώ εκφράζεται ο φόβος, μήπως αυτή η εξαίρεση γίνει ο κανόνας. Τέλος, πρόκειται στην ουσία για μια γροθιά στο συζητητικό σύστημα, καθώς πλέον μάρτυρες και δικαστές δεν έχουν καμία επαφή, με σοβαρό κίνδυνο ο δικαστής να μην μπορεί να διαμορφώσει σαφή εικόνα για τα υποκείμενα της υπόθεσης και τα πραγματικά περιστατικά.

393: Αυξάνεται από τις 20.000 στις 30.000 ευρώ η απαγόρευση της εμμάρτυρης απόδειξης.

421-424: Οι ένορκες βεβαιώσεις, βάσει των ωσάνω ειπωμένων, λαμβάνονται πλέον υπόψη ως βασικό αποδεικτικό μέσο.

8ο Βιβλίο – ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ

Οι ρυθμίσεις για την αναγκαστική εκτέλεση αποτελούν τις πιο αμφιλεγόμενες τροποποιήσεις του Ν 4335/2015 και η επιστημονική τις χαρακτηρίζει ιδιαιτέρως επαχθείς και αμφιβόλου αποδοτικότητας  τόσο για τους οφειλέτες όσο και για τους δικηγόρους. Με μια πρώτη ματιά πρόκειται για ρυθμίσεις που εισάγουν πλήθος αλλαγών με σύντμηση προθεσμιών, περιορισμό ενδίκων μέσων κλπ., επανακαθορίζουν τα προνόμια στη σειρά κατάταξης των δανειστών, εις βάρος του Δημοσίου, των Οργανισμών Κοινωνικής Ασφάλισης, των εργαζομένων και των δικηγόρων προς όφελος των εμπραγμάτως ασφαλισμένων δανειστών, δηλαδή, κατά κύριο λόγο, εις όφελος των Τραπεζών. Από τα όσα θα αναλυθούν κατωτέρω, είναι φανερό πως οι ρυθμίσεις αυτές ευνοούν τις Τράπεζες, με αποτέλεσμα να παραβιάζεται η αρχή της ισότητας και να ασκείται υπερβολική πίεση στο ασθενέστερο μέρος που είναι ο οφειλέτης. Εν τούτοις, εκφράζεται η ελπίδα οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις να επιτελέσουν τον σκοπό που επικαλούνται με την πρώτη ανάγνωση τους, δηλαδή τη βελτίωση και επιτάχυνση της πολιτικής δίκης .

933-934: Πλέον, όλες οι πράξεις της αναγκαστικής εκτέλεσης μέχρι και την κατάσχεση προσβάλλονται μέσα σε προθεσμία 45 ημερών, ενώ με το ισχύον σύστημα οι πράξεις της προδικασίας και της αμφισβήτησης της απαίτησης προσβάλλονται με ανακοπή μέσα σε 15 από την κατάσχεση. Αυτή η κατάσχεση προσβάλλεται με ανακοπή μέχρι την έναρξη του πλειστηριασμού. Επίσης, η προθεσμία προσβολής του πλειστηριασμού των ακινήτων περιορίζεται στις 60 ημέρες από τη μεταγραφή της κατακυρωτικής έκθεσης. Εύλογο είναι πως ο συγκεκριμένος περιορισμός των προθεσμιών, αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για τον οφειλέτη καθώς τα χρονικά περιθώρια που διατίθενται κρίνονται υπερβολικά αυστηρά και βραχέα.

937: Η αλλαγή που εντοπίζεται εδώ αφορά κυρίως στον περιορισμό των διαθέσιμων ενδίκων μέσων που έχει στη διάθεση του ο οφειλέτης. Σε περίπτωση αναγκαστικής εκτέλεσης, συνεπεία δικαστικής απόφασης ή διαταγής πληρωμής, κατά της απόφασης που εκδίδεται επί της ανακοπής επιτρέπεται μόνο η άσκηση έφεσης. Έτσι, παραβιάζεται η αρχή περί του κράτους δικαίου και η αρχή της δίκαιης δίκης, η οποία κατοχυρώνεται με το άρθρο 6 της ΕΣΔΑ, (παν πρόσωπο έχει δικαίωμα όπως η υπόθεσις του δικασθή δικαίως) διότι δεν είναι  δίκαιη η οριστική εκδίκαση που γίνεται σε πρώτο και τελευταίο βαθμό χωρίς τη δυνατότητα διόρθωσης ενδεχομένων λαθών με ένδικα μέσα.

971: Εισάγεται αποκλεισμός του οφειλέτη από το δικαίωμα άσκησης αναίρεσης κατά της απόφασης της ανακοπής με την οποία προσβάλλεται αναγγελία δανειστή με συνέπεια τη διανομή του πλειστηριάσματος συντομότερα, διάταξη που ευνοεί κυρίως τις Τράπεζες, οι οποίες αναγγέλλονται σε πλειστηριασμούς που επισπεύδουν άλλες Τράπεζες.

972: Με τη διάταξη §1β προβλέπεται ότι η αναγγελία πρέπει να επιδοθεί στο συμβολαιογράφο το αργότερο πέντε 5 ημέρες πριν από τον πλειστηριασμό και μέσα στην ίδια προθεσμία πρέπει να κατατεθούν τα έγγραφα που αποδεικνύουν την απαίτηση, σε αντίθεση με σήμερα που ισχύει προθεσμία 15 ημερών μετά τον πλειστηριασμό. Το πρόβλημα που προκύπτει  είναι ότι όταν επισπεύδεται πλειστηριασμός κατά του οφειλέτη, τότε οι Τράπεζες, όπως και κάθε άλλος δανειστής, ακριβώς για να αναγγελθούν εμπρόθεσμα πριν από τον πλειστηριασμό, θα αναγκασθούν να καταγγείλουν και τις δικές τους δανειακές συμβάσεις, αυξάνοντας έτσι τον τρόπο των αριθμό των κόκκινων δανείων.

977: Στη διάταξη αυτή προβλέπεται, μεταξύ των άλλων, συμμετοχή στη διανομή του πλειστηριάσματος και των προσημειούχων δανειστών, ώστε οι απαιτήσεις με ειδικό προνόμιο (υποθήκη) του άρθρου 976 να ικανοποιούνται έως το 65%, οι απαιτήσεις με γενικό προνόμιο του άρθρου 975 (δικηγορικές αμοιβές, αμοιβές εργαζομένων, απαιτήσεις δημοσίου για ΦΠΑ) έως το 25% και οι μη προνομιούχες απαιτήσεις (προσημειώσεις) έως το δέκα τοις εκατό 10% του ποσού του πλειστηριάσματος που πρέπει να διανεμηθεί στους πιστωτές συμμέτρως. Περαιτέρω, αν συντρέχουν απαιτήσεις του άρθρου 975 και μη προνομιούχες απαιτήσεις, οι απαιτήσεις του άρθρου 975 ικανοποιούνται σε ποσοστό έως 70% του πλειστηριάσματος, που πρέπει να διανεμηθεί στους πιστωτές, ενώ οι μη προνομιούχοι ικανοποιούνται στο υπόλοιπο ποσοστό συμμέτρως.

993 & 995: Για την εκτίμηση της αξίας του ακινήτου, που κατάσχεται, λαμβάνεται υπόψη η εμπορική του αξία, όπως αυτή προσδιορίζεται κατά το χρόνο της κατάσχεσης. Επίσης, ως τιμή πρώτης προσφοράς για τον πλειστηριασμό ακινήτου ορίζεται η εμπορική του αξία, όπως αυτή προσδιορίζεται κατά το χρόνο της κατάσχεσης. Η διάταξη αυτή προβλέπεται πως θα οδηγήσει σε αυθαιρεσίες, καθώς θα είναι εύκολο για τις Τράπεζες να προσδιορίζουν μικρές εμπορικές αξίες, σε βλάβη των συμφερόντων των οφειλετών που θα αποσβήνουν αντίστοιχα μικρότερο ποσό χρέους .

1009: Με την εν λόγω διάταξη προβλέπεται, ότι αν το ακίνητο που πλειστηριάστηκε ήταν μισθωμένο για την άσκηση σε αυτό επιχείρησης, ο υπερθεματιστής έχει δικαίωμα να καταγγείλει τη μίσθωση, οπότε αυτή λύεται μετά την πάροδο δύο μηνών από την καταγγελία, διάταξη που θέτει σε δυσμενέστατη θέση τον καλόπιστο μισθωτή – επαγγελματία, ο οποίος πέρα από την απώλεια του μισθίου θα έχει και τεράστια οικονομική ζημία στην περίπτωση που θα έχει προβεί, καθ΄ οιονδήποτε τρόπο, σε επενδύσεις στο μίσθιο που πλειστηριάσθηκε.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s