Η Ευρωπη της αλληλεγγυης και των κλειστων συνορων…

Από τη : Νικολέτα Μαματσοπούλου

 

Ο 20ός αιώνας υπήρξε η περίοδος των μεγάλων κρίσεων και εντάσεων για την Ευρώπη. Η τελευταία διήλθε λαβωμένη από δύο σκληρότατους παγκοσμίους πολέμους θρηνώντας πολυάριθμες ανθρώπινες απώλειες. Και κάπου εκεί άρχισε να εμπεδώνεται -αρχικά στους ηγέτες της και ύστερα στους πολίτες της- η ιδέα μιας Ένωσης που θα μπορούσε να αποσοβήσει κάθε μελλοντικό κίνδυνο επανάληψης των εχθροπραξιών∙ μιας Ένωσης, στην αρχή μόνο οικονομικής, που σταδιακά θα συντελούσε στη σύνθεση πολιτικών αντιλήψεων, θρησκευτικών και πολιτισμικών ιδεολογιών και εθνοτήτων. Έτσι, τέθηκαν οι απαρχές για την επιδίωξη ενός κοινού για τα κράτη-μέλη της ευρωπαϊκού πεπρωμένου. Ήταν η «Ευρώπη της αλληλεγγύης» που έδειξε κατανόηση στην ηττημένη Γερμανία και δέχτηκε να υπερβεί όσες αντιθέσεις έτειναν να αποτρέψουν την επιδιωκόμενη ομοψυχία των κρατών και υπονομεύσουν την πρόοδό τους.

 

Ωστόσο, η επιδίωξη μιας πορείας  προόδου και ανάπτυξης δεν ήταν δυνατόν να μη διαβρώσει ακόμη και τα ευγενέστερα κίνητρα των οραματιστών της ευρωπαϊκής κοινωνίας. Για πολλά χρόνια η Ευρώπη επεδείκνυε ανοχή στις εισροές ανθρώπων από εμπόλεμες και μη περιοχές της Ανατολής λόγω της ανάγκης της για φτηνά εργατικά χέρια που θα «έκτιζαν» και θα προσέδιδαν υπόσταση στο περίλαμπρο ευρωπαϊκό όραμα. Εμείς, από την άλλη, γνωστοί για τον ανθρωπισμό μας (κληροδότημα και αυτό των αρχαίων ημών προγόνων) δεχόμαστε με περισσή άνεση τους ανθρώπους που περνούσαν τα σύνορά μας. Γιατί άλλωστε να αγχωνόμαστε από τη στιγμή που θα ήταν απλώς περαστικοί; Ήταν τότε η απαρχή της διάβρωσης της «Ευρώπης της αλληλεγγύης».

 

Αλήθεια τι έχουν σήμερα να αντιτάξουν οι Ευρωπαίοι της προόδου και του ανθρωπισμού για το κλείσιμο των συνόρων και για την εντεινόμενη προσπάθεια περιστολής των προσφυγικών εισροών από τα εθνικά τους σύνορα μέσω της αυστηροποίησης των ελέγχων; Ότι συμπληρώθηκαν οι ανάγκες τους σε εργατικό δυναμικό ή ότι η κατάσταση βγήκε εντελώς εκτός ελέγχου μετά τα απροσδόκητα τρομοκρατικά γεγονότα στο Παρίσι και στις Βρυξέλλες;

 

Φυσικά ήταν ασυγκρίτως βολικότερη για αυτούς η κατάσταση που είχε διαμορφωθεί πριν το καλοκαίρι. Οι πρόσφυγες μέχρι και το χειμώνα του 2015 συνέρρεαν κατά χιλιάδες στα παράλια των ελληνικών νησιών, χωρίς να γίνονται ενοχλητικοί για τις χώρες της κεντρικής Ευρώπης οι οποίες μπορούσαν εκ του ασφαλούς να κάνουν υποδείξεις στην ελληνική ηγεσία για την παντελή απουσία ελέγχων των κοινών ευρωπαϊκών συνόρων μας (να πού όταν ψάχνει κανείς βρίσκει και κάτι κοινό…). Τώρα, όμως, που οι πρόσφυγες καταφθάνουν σε πλήθος ευρωπαϊκών χωρών, η Ευρώπη αισθάνεται ότι πρέπει να αντιδράσει δραστικότερα. Είναι τώρα η «Ευρώπη των κλειστών συνόρων», των τειχών, του σκοταδισμού, της απάθειας εμπρός στο ανθρώπινο δράμα. Από τα πιο απτά παραδείγματα δυναμικής δράσης είναι αυτό των χωρών των Βαλκανίων (Π.Γ.Δ.Μ, Σερβία, Κροατία) που κλείνουν ουσιαστικά μονομερώς τα σύνορα περιορίζοντας στο ελάχιστο τις προσφυγικές εισροές αποδεικνύοντας ότι η αγνωμοσύνη είναι εγγενές γνώρισμα της ανθρώπινης φύσης. Και αυτό γιατί οι Σέρβοι, επιβεβαιώνοντας το ρηθέν, «ξεχνούν» πως ο εμφύλιος πόλεμος τη δεκαετία του ‘90 στην τότε ενωμένη Γιουγκοσλαβία κόστισε περί τις 100.000 Σέρβους πρόσφυγες που, βέβαια, δεν βρήκαν κλειστά σύνορα.

 

Και στο σημείο αυτό αρχίζει κανείς και νιώθει ότι ενισχύεται το εθνικό του αίσθημα, ότι οι Έλληνες που με τόση ευκολία υποδεχόμαστε κάθε πρόσφυγα στην επικράτειά μας, δικαίως διεκδικούμε το μονοπώλιο του ανθρωπισμού κατ’ αντίθεση με τους ψυχρούς Ευρωπαίους. Κάπου εδώ, όμως, τα γεγονότα ξυπνούν τον εφησυχασμένο υπερτροφικό πατριωτισμό μας. Η κυβέρνηση επιδεικνύοντας πρωτοφανή ανευθυνότητα επέτρεψε την αθρόα εισροή των προσφύγων στα ελληνικά νησιά χωρίς κανένα σχεδιασμό για δημιουργία κέντρων ταυτοποίησης και φιλοξενίας. Αλλά από μια κυβέρνηση «πρώτη φορά αριστερά» γίνεται να περιμένει κανείς κάτι λιγότερο φιλάνθρωπο και ανθρωπιστικό; Aς μη μας διαφεύγει άλλωστε ότι «στη θάλασσα δεν υπάρχουν σύνορα» (!), όπως ξεκαθάρισε ο «mastermind» Έλληνας Πρωθυπουργός σε μια προσπάθεια να δικαιολογήσει την έλλειψη φύλαξης των συνόρων. Τώρα εξηγούνται όλα. Είναι πλέον επίσημο. Ακούει κανείς τους Τούρκους να τρίβουν τα χέρια τους στην άλλη πλευρά του Αιγαίου ή είναι ιδέα μου;

 

Η ευθύνη, όμως, για το προσφυγικό δράμα δε βαρύνει μονομερώς την ελληνική πολιτική ηγεσία. Είναι δυστυχώς αυξανόμενα τα κρούσματα εκμετάλλευσης των προσφύγων από Έλληνες πολίτες που χωρίς καμιά αναστολή προβαίνουν σε ανήκουστη υπερτίμηση των αγαθών πρώτης ανάγκης ή του συνήθους κόμιστρου για μεταφορά με λεωφορείο ή ταξί. Τέτοιες πρακτικές αναμφίβολα σπιλώνουν το έργο των νησιωτών και των εθελοντών που προστρέχουν να συνδράμουν τους πρόσφυγες μόλις φτάσουν στα ελληνικά παράλια.

 

Η ενωμένη Ευρώπη δείχνει κάθε μέρα όλο και περισσότερο να απεμπολεί κάθε ψήγμα αλληλεγγύης και ανθρωπισμού, γεγονός που εντείνεται από τα δυσεπίλυτα εσωτερικά της προβλήματα που απειλούν ευθέως την ίδια της την ύπαρξη. Και η πολυπόθητη σύμπνοια των ευρωπαϊκών κρατών που ενδέχεται να επενεργούσε εξαιρετικά γόνιμα στην έκρυθμη αυτή κατάσταση φαίνεται ότι γίνεται ολοένα και περισσότερο δυσεπίτευκτη.

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s