η ισχυς εν τη ενωσει

Από τον: Κωνσταντίνο Πρεμέτη

Στο πλαίσιο της καθημερινής ζωής, κοινώς διατυπώνονται φράσεις που συμπυκνώνουν άρτια τη λαϊκή σοφία. Τέτοιες φράσεις επαναλαμβάνονται σε μεγάλη συχνότητα απ’ όλους, αλλά το νόημά τους σε ελάχιστες περιπτώσεις γίνεται πλήρως αντιληπτό. Η έκφραση «η ισχύς εν τη ενώσει» είναι μία απ’ αυτές. Κρύβει πολλές και ενδιαφέρουσες πτυχές. Η χρήση της γίνεται με θετικό πρόσημο και αντιδιαστέλλεται από τη φράση «διαίρει και βασίλευε», καθώς η τελευταία έχει σαφώς αρνητική χροιά. Τουτέστιν, η ενότητα είναι ευρέως αποδεκτή από την κοινωνία και της αποδίδονται εύσημα, ενώ η διαίρεση είναι μια κατάσταση αποκρουστέα κοινωνικά, παρ’ όλο που μπορεί να παρέχει και προσωπικά οφέλη σε όσους την προκαλούν.

Δυστυχώς, η Ελλάδα διαχρονικά πάσχει από διαιρετικά σύνδρομα. Ιστορικά έχει βιώσει στιγμές, των οποίων ακόμα και η απλή αναφορά επαναφέρει άσχημες μνήμες και ξυπνά επώδυνες εικόνες. Καλύτερο θα ήταν να μην ανακινηθούν…

Αλλά και στην πολιτική ιστορία της χωράς, η απόλυτη διαίρεση των πολιτικών δυνάμεων αποτέλεσε τον κανόνα. Ιδιαίτερα από το 1975 και μετά η χώρα ήταν διασπασμένη σε δύο πόλους. Και όταν φάνηκε ο δικομματισμός αυτός να καταρρέει, ξαφνικά, προκειμένου να αποφευχθεί η κατάρρευση, άλλαξε ο ένας πόλος και τα υπόλοιπα παρέμειναν ίδια. Σήμερα ως δια μαγείας τα δεδομένα αντιστράφηκαν. Ως λύση των ποικίλων προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Ελλάδα σε μία εποχή γενικευμένης κρίσης προτείνεται η συγκρότηση οικουμενικής κυβέρνησης! Η «ισχύς εν τη ενώσει» φαίνεται να πείθει τελευταία. Η έννοια, όμως, “οικουμενική κυβέρνηση” από μόνη της δεν παράγει αυτόματα λύσεις. Δεν είναι πανάκεια. Αν πίσω από τέτοιες προτάσεις κρύβονται άλλες προθέσεις, η λύση της οικουμενικής κυβέρνησης είναι καταδικασμένη να αποτύχει. Όταν, επί παραδείγματι, η κατάληψη θέσεων εξουσίας αποτελεί το βασικό αλλά υποδόριο σκοπό σύστασης οικουμενικής κυβέρνησης, είναι βέβαιο ότι αυτή θα έχει άδοξο τέλος. Ίδια παραμένει η τύχη της, αν η κυβέρνηση αυτή λειτουργεί ως μέσο για τη δικαίωση προγενέστερης πολιτικής στάσης κάποιου συμμετέχοντος σε αυτή κόμματος ή όταν εξυπηρετεί περισσότερο κομματικά παρά εθνικά συμφέροντα.

Για να πετύχει το εγχείρημα της οικουμενικής απαιτείται και κάτι παραπάνω. Απαιτείται πραγματική ενωτική διάθεση. Η απόκτησή της, όμως, δεν είναι μία απλή διαδικασία. Και αυτό, γιατί η ύπαρξη διαιρετικών τάσεων στην Ελλάδα δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ανεπιτήδευτη. Τα κόμματα, οι κύριοι διεκδικητές της πολιτικής εξουσίας, δούλεψαν συστηματικά, εκμεταλλευόμενοι πάθη της ανθρώπινης φύσης. Ο άνθρωπος εκ φύσεως ρέπει προς το φανατισμό, τη γενίκευση, την άλογη κρίση προσώπων, την ανεύθυνη στάση, γιατί  αυτές είναι ενδιάθετες καταστάσεις, πρωτόγονες. Η λογική επεξεργασία αυτών και άρα η τροπή τους σε υγιή οπαδισμό, συγκεκριμενοποίηση, έλλογη κρίση και υπευθυνότητα αντίστοιχα είναι η διαδικασία στην οποία οφείλει να προβεί ο καθένας ξεχωριστά. Από πνευματική νωθρότητα, εντούτοις, ο άνθρωπος παραλείπει να προβεί σε λογική διεργασία. Πλην όμως, η εγρήγορση των διεκδικητών της εξουσίας είναι παρούσα και εκμεταλλεύεται τη ραθυμία αυτή.

Έτσι, λοιπόν, ο καθένας μας πρέπει να καλλιεργήσει εσωτερικά πνεύμα ενότητας, συμφιλίωσης και συνεργασίας. Ο συμβιβασμός και οι υποχωρήσεις άλλωστε, όπου είναι επιβεβλημένα χάριν της σύνθεσης, δεν είναι ταπείνωση αλλά πράξεις υψηλής ηθικής αξίας. Από την άλλη πλευρά, οι διεκδικούντες εξουσία οφείλουν να αξιοποιούν τη λογική των πολιτών στους οποίους απευθύνονται και να συνηθίσουν τους ψηφοφόρους τους ακόμα και σε έπαινο των αντιπάλων τους. Συναφώς οφείλουν να μη δημιουργούν κατ´ επίφαση κομματικές εντάσεις, ώστε να διεγείρουν το φανατισμό και την εχθρότητα κατά των κομματικών αντιπάλων. Εν ολίγοις, οφείλουν να είναι θιασώτες της ενότητας και κατ’ επέκταση να εμπνεύσουν  με αυτή τους ακροατές τους.

Βέβαια η ενότητα ως έννοια δεν εξαντλείται απλά και μόνο στη σύσταση οικουμενικής κυβέρνησης. Πρέπει πολύ περισσότερο να διέπει τη συνολική πολιτική δράση. Δείγμα τέτοιου επιπέδου συνιστά η δημιουργία θέσεων μονίμων (υφ)υπουργών υπεράνω κομμάτων σε καίρια υπουργεία με συγκεκριμένη θητεία, ούτως ώστε να υπάρχει συνέχεια της πολιτικής δράσης στους τομείς αυτούς. Τέτοιες θέσεις ενδείκνυνται κυρίως για τα Υπουργεία Παιδείας, Οικονομικών και Εξωτερικών. Αλλά και η σύγκληση του συμβουλίου πολιτικών αρχηγών εμπεριέχει διάθεση συνεργασίας και κοινής αντιμετώπισης των προβλημάτων, χωρίς να σημαίνει αυτό ότι παρέχει πάντα λύσεις.

Γιατί, όμως, η ενότητα να έχει τέτοια σημασία για την πολιτική ζωή της χώρας; Η απάντηση είναι απλή και αρκεί η παρατήρηση της σημασίας της σε άλλους τομείς της ανθρώπινης ύπαρξης. Σε επίπεδο κοινωνικό, η ισορροπία των διαπροσωπικών σχέσεων εξασφαλίζεται με την πραγματική συμφιλίωση των ανθρώπων μεταξύ τους. Η συμφιλίωση, δε, αυτή επιτυγχάνεται με τη διαμόρφωση της πεποίθησης ότι τίποτα δεν τους χωρίζει και ότι όλα τους ενώνουν. Σε επίπεδο επαγγελματικό, ο καταμερισμός των εργασιών μπορεί να λειτουργήσει μόνο αν μεταξύ αυτών υπάρχει συναγωνισμός και όχι ανταγωνισμός (διαφορετικό είναι το θέμα του ανταγωνισμού από νομική άποψη). Σε επίπεδο θρησκευτικό πάλι, τονίζεται ότι, όποιος συντηρεί το διαχωρισμό του ανθρώπου από τον άνθρωπο, δεν μπορεί να είναι ενωμένος με το Θεό, ενώ, αντίθετα, οποίος νοιάζεται για το συνάνθρωπο, καλύπτει και την απόσταση που τον χωρίζει από το Θεό!

Υπό το παραπάνω πρίσμα, η ενότητα  είναι μια ιδανική κατάσταση και η επίτευξή της φαντάζει δύσκολη. Η δύναμη, όμως, που εμπεριέχει είναι αρκετή να πυροδοτήσει την προσπάθεια κατάκτησής της. Κατά τούτο, η ενότητα είναι μια κοπιώδης εσωτερική συνειδητή προσπάθεια και όχι ψευδεπίγραφα ενωτικά μορφώματα που στην πραγματικότητα εντείνουν διαιρέσεις και μεγαλώνουν χάσματα. Ας είναι, λοιπόν, και το άρθρο αυτό μια αφορμή για να την πετύχουμε!

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s