ΠΙΣΤΗ ΣΤΟ ΘΑΥΜΑ

Από τη: Μαρία-Αναστασία Δημοπούλου

Πριν λίγο καιρό, το Ανώτατο Δικαστήριο της Αγγλίας έλαβε μια πρωτάκουστη απόφαση για  μια 14χρονη κοπέλα, η οποία προσβεβλημένη από μια σπάνια μορφή καρκίνου και γνωρίζοντας τον επικείμενο θάνατό της, προσέφυγε ενώπιόν του. Η ασθενής διεκδίκησε στο δικαστήριο και κέρδισε το δικαίωμα να καταψυχθεί με την κρυογονική μέθοδο αντί να ταφεί. Και αυτό, γιατί ελπίζει πως στο μέλλον θα μπορούν οι επιστήμονες να την επαναφέρουν στη ζωή, εφόσον βρεθεί τρόπος θεραπείας της ανίατης μέχρι σήμερα νόσου της. Η επιθυμία αυτή της κοπέλας αποτελεί την ύστατη φωνή απόγνωσης ενός παιδιού το οποίο, αν και βρίσκεται ακόμα στην αφετηρία της ζωής, υποχρεώνεται να εγκαταλείψει αυτόν τον αγώνα.

Η μέθοδος της κρυογονικής βρίσκεται στο μεταίχμιο ανάμεσα στην επιστημονική φαντασία και στην αέναη επιθυμία της επιστήμης για πρόοδο κι εξέλιξη. Με τη μέθοδο αυτή καταβάλλεται προσπάθεια να καταρριφθεί η ίδια η υπόσταση της ζωής, δηλαδή η φυσική εξέλιξη του ανθρώπου (γέννηση-ανάπτυξη-θάνατος). Στόχος της είναι να πραγματώσει τη θεωρία της αιώνιας ζωής, όχι, όμως, όπως την αντιλαμβάνονται οι περισσότερες θρησκείες ή ορισμένα φιλοσοφικά ρεύματα, δηλαδή ως μεταθανάτια αιώνια ζωή, αλλά ως επίγεια αιώνια ζωή.

Από νομική άποψη η απόφαση του βρετανικού δικαστηρίου, αν και καθ’ όλα πρωτότυπη, είναι μια λογική απάντηση σε ένα -ίσως για πολλούς- παράλογο αίτημα. Κατά τη νομική επιστήμη το νεκρό σώμα εκλαμβάνεται ως πράγμα. Συνεπώς, δε διασαλεύεται σε καμιά περίπτωση το δικαίωμα της ζωής και η κρυογονική δεν πρέπει να συγχέεται με την ευθανασία, γιατί στην πρώτη περίπτωση ο θάνατος έχει ήδη επέλθει με βιολογικό τρόπο. Αναμφίβολα, μια τέτοια απόφαση αποδεικνύει το σεβασμό απέναντι στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας του ατόμου και τού δίνει την ευκαιρία να διαθέτει το σώμα του, όπως επιθυμεί, ακόμα και μετά θάνατον. Η προσωπική ελευθερία αποτελεί πρωταρχικό και θεμελιώδες ατομικό δικαίωμα και αυτό συνεπάγεται την απουσία οποιασδήποτε μορφής περιορισμού σε ό,τι αφορά τη φυσική και ψυχοσωματική ύπαρξη του ατόμου. Το αίτημα της 14χρονης, εφόσον αποτελεί εκπεφρασμένη επιθυμία της και σε αυτό συναινεί και η μητέρα της ως νόμιμη αντιπρόσωπός της που ασκεί τη γονική μέριμνα λόγω ανηλικότητάς της, δεν προσκρούει στις αρχές της προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου, όπως αυτές κατοχυρώνονται τόσο στα περισσότερα Συντάγματα όσο και σε διεθνείς και ευρωπαϊκές συνθήκες.

Από πολλούς μια τέτοια απόφαση μπορεί να θεωρηθεί προσβολή στη μνήμη του νεκρού και εν προκειμένω ακόμα περισσότερο, επειδή η θανούσα είναι ένα ανήλικο κορίτσι, το οποίο δεν είχε όσο ζούσε την απαραίτητη πνευματική ωριμότητα για να αποφασίσει για κάτι τόσο αβέβαιο αλλά συνάμα απολύτως οδυνηρό. Κανένας άνθρωπος υπό το φόβο του επαπειλούμενου θανάτου δεν μπορεί να σκεφτεί με απόλυτη σύνεση. Το αίσθημα του φόβου απέναντι στον άγνωστο δρόμο του θανάτου αλλά και η ελπίδα της επιβίωσης, η οποία δεν εγκαταλείπει μέχρι τελευταίας πνοής τον άνθρωπο, διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη λήψη των αποφάσεων.

Η μόνη, όμως, επιθυμία αυτής της κοπέλα ήταν να επιβιώσει, έστω κι αν αυτό συμβεί μετά από εκατοντάδες χρόνια. Το δικαστήριο αφουγκράστηκε την κραυγή απόγνωσής της κι αποφάσισε να της χαρίσει την ελπίδα, έτσι ώστε να φύγει ήρεμη.

Σε τέτοιες στιγμές, εκτός από τη δογματική νομική επιστήμη, δε χωρούν ούτε και οι θρησκευτικοί κανόνες, σύμφωνα με τους οποίους το σώμα αποτελεί το ναό της ψυχής και για αυτό απαγορεύεται η οποιαδήποτε επέμβαση σε αυτό. Για την Εκκλησία ο θανών θεωρείται απλώς κεκοιμημένος. Ο Χριστιανισμός, όπως και οι περισσότερες θρησκείες, πιστεύουν σε μια πνευματική αιώνια ζωή μετά το θάνατο, κάτι τελείως αβέβαιο, όπως αντίστοιχα είναι και οι θεωρίες της κρυογονικής τουλάχιστον με βάση τα σημερινά δεδομένα. Για ορισμένες «θεοκρατικές» χώρες, όπου ακόμα και η καύση των νεκρών θεωρείται κατακριτέα, η επιθυμία της 14χρονης φαντάζει ακόμα πιο αποδοκιμαστέα.

Το Βρετανικό Δικαστήριο έπραξε, ωστόσο, πρωτίστως ανθρωπιστικά εκπληρώνοντας την επιθυμία της νεαρής κοπέλας και σεβόμενο το δικαίωμά της στην ελευθερία διάθεσης του σώματός της. Η απόφαση αυτή, πέραν του ότι καταδεικνύει την πρόοδο της ιατρικής επιστήμης και την ανάγκη συμπόρευσης της κοινωνίας με αυτή, δημιούργησε πλέον ευρωπαϊκό δεδικασμένο σε ένα σύγχρονο θέμα. Μένει να δούμε αν η ελπίδα της κοπέλας να ξαναζήσει θα γίνει πραγματικότητα.

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s