‘I am Sam’

Από την:Ευαγγελία Παπαδοπούλου

I am Sam’ και γονική μέριμνα’
Ο οσκαρικός ηθοποιός Sean Penn και η βραβευμένη με Χρυσή Σφαίρα Michelle Pfeiffer, καταφέρνουν να ενσαρκώσουν δύο χαρακτήρες των οποίων οι δυσκολίες και κυρίως ο τρόπος που προσπαθούν να τις υπερκεράσουν, εύκολα συγκινούν και τον πιο σκληρό θεατή. Στην ταινία « I am Sam» παρακολουθούμε πως για την ανατροφή ενός μικρού παιδιού η διανοητική καθυστέρηση και η πνευματική ανικανότητα δεν έχουν μεγάλο αντίκτυπο …γιατί όπως λέει και η μικρή –τότε- πρωταγωνίστρια Dakota Fanning «All you need is love».
Πιο συγκεκριμένα, ο Sean Penn υποδύεται έναν καθυστερημένο άνδρα με διανοητικό επίπεδο ενός εφτάχρονου, ο οποίος αναλαμβάνει μόνος του την ανατροφή της νεογέννητης κόρης του Lucy αφού τον εγκατέλειψε η γυναίκα με την οποία μοιράστηκε «κατά λάθος» μια νύχτα μαζί καθώς εκείνη αποζητούσε φιλοξενία . Οι μέρες κυλούν δύσκολα καθώς, πώς είναι δυνατόν ένας μόλις 7χρονος (στο μυαλό) να έχει την ωριμότητα να μεγαλώσει ένα μωρό, ενώ το μόνο που ήξερε να κάνει μέχρι πρότινος ήταν να σερβίρει –ούτε καν να φτιάχνει!- καφέδες στην καφετέρια Starbucks και να παρακολουθεί κάθε Πέμπτη ταινία με 5-6 φίλους με παρόμοιες ιδιαιτερότητες;
Καθώς μεγάλωνε η Lucy και οι απαιτήσεις γίνονταν όλο και περισσότερες λόγω των σχολικών υποχρεώσεων της, η ίδια άρχισε να ντρέπεται που ο δικός της πατέρας δεν είχε τις αντικειμενικές δυνατότητες να την βοηθήσει και να τις προσφέρει αυτά που οι άλλοι γονείς μπορούσαν να εξασφαλίσουν στα παιδιά τους. Ο Sam μόνο αγάπη και θέληση είχε. Με αφορμή το καταστροφικό πάρτι-έκπληξη που ετοίμασε ο πατέρας της για την ίδια και το οποίο είχε ως αποτέλεσμα να φύγει η μικρή από το σπίτι, η επέμβαση της κοινωνικής πρόνοιας φάνηκε αναπόφευκτη. Οι οικονομικές δυσκολίες, ωστόσο, του Sam δεν του επέτρεπαν να διεκδικήσει την κόρη του έχοντας στο πλευρό του έναν πετυχημένο δικηγόρο που θα τον βοηθούσε στην οδό της δικαιοσύνης. Και εκεί είναι που εμφανίζεται η Michelle Pfeiffer, σαν από μηχανής θεά, που προσφέρεται αμισθί να του παρέχει τις υπηρεσίες της ως νομικός. Παρά τη θεαματική προσπάθεια που κατέβαλε για να αναλάβει πάλι την επιμέλεια του παιδιού του και το μάθημα αγάπης που «παρέδωσε» ενώπιον δικαστών, αντιδίκων και μαρτύρων, η διανοητική ανικανότητα του Sam στάθηκε εμπόδιο στο να ανακτήσει και να ασκήσει την επιμέλεια της Lucy,η οποία οδηγήθηκε σε ανάδοχη οικογένεια. Το τέλος δεν θα σας το αποκαλύψω.

Ας σκεφτούμε, όμως, για λίγο τι θα γινόταν σε μία πανομοιότυπη περίπτωση στην Ελλάδα; Είναι πραγματικά αυτό που χρειάζεται ένα παιδί μόνο η αγάπη;
Το ενδέκατο κεφάλαιο του ΑΚ είναι αυτό που ρυθμίζει τα σχετικά με την γονική μέριμνα. Η γονική μέριμνα βάσει ΑΚ 1510 είναι ένα λειτουργικό δικαίωμα, ακριβώς, γιατί το απόλυτο δικαίωμα που έχει ο γονέας απέναντι στο τέκνο του είναι ταυτόχρονα και καθήκον, υποχρέωση. Περιλαμβάνει την επιμέλεια του προσώπου(ΑΚ 1518 ), την διαχείριση της περιουσίας του καθώς επίσης και την νομική εκπροσώπηση του. Αυτό που πρέπει να τονίσουμε είναι ότι διαφορετικό μπορεί να είναι το πρόσωπο που φέρει το δικαίωμα της γονικής μέριμνας και διαφορετικό αυτό που φέρει το δικαίωμα της άσκησης της γονικής μέριμνας. Καταρχήν βάσει ΑΚ 1510 φορείς και του απλού δικαιώματος της γονικής μέριμνας αλλά και του δικαιώματος άσκησης αυτής είναι και οι δύο γονείς. Η γονική μέριμνα, όμως, είναι δυνατόν :

• Σε περίπτωση διαζυγίου ή διάστασης μεταξύ των γονέων είτε να ανατεθεί (η άσκηση) στον έναν από τους δύο και ο άλλος να έχει δικαίωμα επικοινωνίας(1520 ΑΚ) , ή να ανατεθεί (η άσκηση) και στους δύο εφόσον υπάρχει συμφωνία για τον τόπο διαμονής του τέκνου είτε να γίνει κατάτμηση αυτής χρονικά ή λειτουργικά (ΑΚ 1513,1514)
• Να παύσει σε περίπτωση θανάτου ή κήρυξης σε αφάνεια (του γονέα ή του τέκνου) ή έκπτωσης από το δικαίωμα της γονικής μέριμνας (σε περίπτωση τέλεσης αδικήματος κατά του τέκνου)(ΑΚ 1538,1537)
• Να αφαιρεθεί στις περιπτώσεις που προβλέπονται στα άρθρα 1532-1535 ΑΚ (κακή άσκηση, κατάχρηση δικαιώματος, ακαταλληλότητα γονέα, ιατρική ανάγκη)
• Να ανήκει και στους δύο γονείς το δικαίωμα της γονικής μέριμνας υπό την έννοια ότι είναι φορείς αυτού του δικαιώματος αλλά να να μην είναι δυνατή η άσκηση του για νομικούς ή πραγματικούς λόγους (ΑΚ 1510 παρ 3). Σε αυτήν την περίπτωση εάν και οι δύο γονείς δεν δύνανται να ασκήσουν την γονική μέριμνα, τότε διορίζεται από το δικαστήριο επίτροπος. (ΑΚ 1589)

Στην περίπτωση του Sam, λοιπόν, έχουμε έναν πατέρα διανοητικά καθυστερημένο και μία μητέρα ανύπαρκτη. Η γονική μέριμνα ανήκει και στους δύο, δεδομένου ότι όσον αφορά την μητέρα το δικαίωμα της θεμελιώνεται από την γέννηση(ΑΚ 1463) και με την αναγνώριση από τον πατέρα εφόσον δεν υπάρχει γάμος (ΑΚ 1515)-υποθετικά-. Εφόσον, όμως η μητέρα του τέκνου εξαφανίστηκε την ίδια μέρα της γέννησης ο μόνος φορέας άσκησης της γονικής μέριμνας είναι ο πατέρας. Λόγω όμως της διανοητικής τους καθυστέρησης ο ίδιος είτε έχει τεθεί σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης και επομένως εφαρμόζεται το 1510 παρ 3 ΑΚ ή δεν έχει τεθεί και θα κριθεί ακατάλληλος λόγω της πνευματικής του κατάστασης και άρα θα εφαρμοσθεί το 1532 ΑΚ . Επομένως , βάσει ελληνικού αστικού κώδικα στην προκειμένη περίπτωση λόγω των διανοητικών ιδιαιτεροτήτων του Sam θα εφαρμοζόταν πιθανότατα ο θεσμός της επιτροπείας χωρίς όμως ο ίδιος να παύει να είναι πατέρας-δεν θα ήταν φορέας του δικαιώματος άσκησης. Πιο απλά, δεν θα λάμβανε εκείνος τις αποφάσεις για την ζωή της Lucy αλλά η επικοινωνία και οι επαφές μαζί της φυσικά και δεν θα χάνονταν.
Ο ΑΚ τελικά είναι πολύ αυστηρός και σκληρός απέναντι στους διανοητικά καθυστερημένους ανθρώπους ; Είναι πιο προνοητικός και διορατικός και αποβλέπει στην προστασία του τέκνου χωρίς να λαμβάνει υποψιών την αγάπη που τρέφει το ίδιο για τον γονέα ; Ποιο είναι το περιεχόμενο του όρου «συμφέρον του τέκνου» τελικώς; Η εικόνα του Sam στο τέλος της ταινίας να τρέχει έχοντας στην αγκαλιά του την κόρη του που μόλις έβαλε ένα γκολ στον ποδοσφαιρικό σχολικό αγώνα σηκώνοντας την ψηλά και γύρω του να είναι και η δικηγόρος και η νέα ανάδοχη οικογένεια δείχνει ότι ίσως δεν αρκεί μόνο ένα πρόσωπο για την ανατροφή ενός παιδιού αλλά απαιτείται η συμβολή όλων γιατί τελικά…All you need is love.

(Με τεκμηρίωση από το εγχειρίδιο Οικογενειακού Δικαίου του Απόστολου Γεωργιάδη)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s