Η ΑΒΑΣΤΑΧΤΗ ΒΑΡΥΤΗΤΑ ΤΩΝ ΣΕΙΡΩΝ ΤΟΥ NETFLIX

Από την:Λιακάκου Λασκαρίνα

 

Το «BoJack Horseman» είναι μία δημοφιλής σειρά κινουμένων σχεδίων για ενήλικες και το «GLOW» μια φιλόδοξη προσπάθεια να μεταφερθεί σε σειρά που ενδιαφέρει το 2018 ένα cult αμερικάνικο σόου των 80s με θέμα την πάλη γυναικών (όπου πάλη γυναικών = στημένοι αγώνες με πάλη-χορογραφία ελαφρώς ντυμένων δεσποσύνων και αμφιβόλου ποιότητας και πειστικότητας storylines).

Αν και δεν ακούγονται ιδιαιτέρως σχετικά μεταξύ τους, πιστεύω ότι ο συνδυασμός τους αποτελεί δυσκολοχώνευτο μάθημα πρακτικής φιλοσοφίας. Περνώ αμέσως στο γιατί.

(δεν ακολουθούν ιδιαίτερα spoilers)

Οι δύο σειρές μας δείχνουν με φυσικότητα πως το γρασίδι δεν είναι πράσινο σε καμία πλευρά. Μεταθέτουν το βάρος από την έννοια της αποτυχίας και την αξίας της κοινωνικής επιτυχίας στο ερώτημα «αυτό που είμαι έχει σχέση με αυτό που φανταζόμουν ότι θα είμαι?». Δεν έχει σημασία που ο BoJack είναι η εικόνα της απόλυτης επιτυχίας με χρήμα, αναγνωρισιμότητα και χλιδή, δεν έχει σημασία που ο Sam, ο σκηνοθέτης στο GLOW, δεν κατάφερε ποτέ να φτάσει το καλλιτεχνικό μέγεθος που αξίωνε γιατί εν τέλει, αυτό που προβάλλεται ότι μετράει για την ικανοποίησή μας απ’ την ζωή, δεν είναι το τι έχουμε ή το πού φτάνουμε αλλά κατά πόσο ο προορισμός στον οποίο φτάσαμε είναι ο προορισμός στον οποίο πηγαίναμε.

Οι χαρακτήρες και στις δύο σειρές είναι κάπως δυστυχισμένοι-γράφω κάπως γιατί η
δυστυχία τους είναι παθητική, κοινή, την έχουν οικειοποιηθεί τόσο που την νιώθουν ρούχο τους- και συχνά αναφέρονται εμμέσως πλην σαφώς στο πώς φαντάζονταν ότι θα ήταν και στο πόσο απέχει αυτός ο εαυτός απ ό,τι έχουν. Είναι σαν οι δύο παραγωγές να βρίσκονται σε φιλοσοφικό debate με την Ιθάκη, η ύπαρξή τους καθρεφτίζει μια εποχή που δεν δίνεται σημασία στο ταξίδι, η διαδικασία δεν είναι πλούτος και εξέλιξη αλλά φορτίο, βάρος, άνευ σημασίας κόπωση. Το φτάσιμο στην Ιθάκη, στον ιδεατό εαυτό είναι περισσότερο κάτι που θέλουμε να πετύχουμε με άλμα παρά με σύρσιμο σε γεμάτο κοφτερές πέτρες δρόμο. Οι Λαιστρυγόνες, οι Κύκλωπες και ο άγριος Ποσειδώνας δεν είναι οι δύσκολες εκείνες εμπειρίες που όλοι καθολικώς θα συναντήσουμε, δεν είναι αναμενόμενα κομμάτια της πορείας μας ούτε μαθήματα που θα μας δυναμώσουν. Δεν είναι παρά τυχαιότητες που θα σιχτιρίσουμε και θα προσπαθήσουμε να ξεχάσουμε κοιτώντας με προσήλωση ένα στόχο που δημιουργήθηκε πριν βγούμε ως ενήλικες στη ζωή, πριν κάπως καταλάβουμε τι είναι. Δεν είναι ο στόχος κινούμενος κ εμείς αμετάβλητοι ήρωες που πασχίζουν, εμείς είμαστε υλικό που μεταβάλλεται και παρά ταύτα συνεχίζει ν’αγνοεί τη μορφή του.

Το πρόβλημα που συντίθεται απ το πνεύμα των δύο σειρών είναι ότι η δυστυχία ως αίσθημα και ως κατάσταση, η απελπισία και η απογοήτευση ως μονιμότητες της ύπαρξης, δεν προκύπτουν από εξωτερικούς παράγοντες αλλά από την αδυναμία ευελιξίας μας. Αυτή η υποκειμενικότητα μπορεί για κάποιους να είναι τρομακτική γιατί υπονοεί ανάληψη ευθύνης και αυτοκριτική ως καθοριστικούς παράγοντες της επίτευξης ικανοποίησης, για κάποιους άλλους μπορεί να είναι απελευθερωτική ακριβώς για τους ίδιους λόγους, δημιουργείται ένα χάσμα μεταξύ κόσμου και διάθεσης, κάτι που επιτρέπει στο πρόσωπο να είναι πιο ισχυρό απ’τα γεγονότα και να επιλέξει την ερμηνεία τους. Στο GLOW ο χαρακτήρας της Ruth κάνει ακριβώς αυτό. Μια γυναίκα που δεν έχει χρήματα για φαγητό, μια κλασικά εκπαιδευμένη ηθοποιός χωρίς δουλειά, μια εργαζόμενη που μονίμως γίνεται αντικείμενο μείωσης και προσβολής απ’τους εργοδότες της, που κοιμάται με τον άντρα της μοναδικής της φίλης καταφέρνει να βρει ικανοποίηση σ’ό,τι της δίνει η ζωή, καταφέρνει να ενδιαφερθεί στ’αλήθεια για κάτι που σκιαγραφείται ως γελοίο-ένα σόου για τις νεκρές ώρες της καλωδιακής με νέον επιγραφές, ημίγμυνες γυναίκες και θεατές μερικούς σεξουαλικά πεινασμένους άνδρες- και προσπαθεί, με τις συνθήκες που έχει, να κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί ενώ δίνει στον εαυτό της το δικαίωμα να απολαύσει τις επιτυχίες της, τις ιδέες της και τον κόπο της.

Η Ruth είναι το αντίπαλο δέος του Bojack, είναι το τίποτα που γίνεται κάτι και απαντά στους Bojack του κόσμου που καταφέρνουν το κάτι να το μετατρέψουν σε τίποτα. Η πρώτη βασίζεται στο ότι όλα είναι σημαντικά αν αποφασίσεις να τα δεις έτσι, ο δεύτερος στο ότι τίποτα δεν αξίζει μιας που ο θάνατος περιμένει στη γωνία, μόνο που ο BoJack είναι ο χαρακτήρας που είναι επειδή ψάχνει ένα νόημα που είναι καθολικώς αποδεκτό και υπερνικά το τέλος ενώ η Ruth αδιαφορεί γι’αυτό γιατί θεωρεί δεδομένη την αξία της ζωής. Αυτό που είναι ενδιαφέρον στις δύο σειρές είναι η διαλεκτική τους σχέση με λογοτεχνία και φιλοσοφία και δη το αρχαίο ερώτημα αν το νόημα το βρίσκουμε, το φτιάχνουμε ή το ‘χουμε δημιουργήσει ως ιδέα επειδή παραείμαστε ανίκανοι να αντιμετωπίσουμε το γεγονός ότι η ζωή είναι μια τυχαιότητα, ένα κατά λάθος και άρα συμβάν ανάξιο λόγου. Ο BoJack μοιάζει να είναι μια απλοποιημένη απόδοση των πιο μισάνθρωπων (ή ρεαλιστικών, εξαρτάται απ’τον αναγνώστη) κειμένων του Schopenhauer ενώ η Ruth φέρνει στο νου τους σύγχρονους, περίπλοκους, επώδυνα οικείους χαρακτήρες του Yalom που συχνά καταφέρνουν να φτάσουν όχι σε κάτι τόσο πομπώδες όσο η λύτρωση, αλλά σε κάτι επίγειο και κοντινό, την ανακούφιση.

Όπως πολλά σημαντικά έργα της ανθρώπινης διανόησης, έτσι και αυτές οι δύο παραγωγές έχουν πολλά να πουν χωρίς να ενδιαφέρονται για διδάγματα και εύκολα συμπεράσματα. Δείχνουν περιπλοκότητα και δεν βιάζονται να την απλοποιήσουν, μοιάζουν να επιχειρούν να απεικονίσουν τη ζωή και όχι να προτείνουν μία εκδοχή της. Είναι ανθρώπινος ο τρόπος με τον οποίο η ωμότητα συνυπάρχει με την τρυφερότητα και σφιχτοδένονται όλες οι συναισθηματικές μας εκφάνσεις ως σύνολο κ όχι ως αντίθεση. Θέλω να κλείσω με τη διαπίστωση πως είναι μάλλον ευχάριστη η σκέψη ότι το 2018 το mainstream είναι τόσο καλής ποιότητας.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s