Το «αδιοδευτον» του Αγιου Ορους και η ταυτοτητα του φυλου.*

Του Γεώργιου Ι. Ανδρουτσόπουλου**

«Ουρανούπολη… Το τελευταίο κοσμικό αποτύπωμα πριν από την είσοδο στην αθωνική χερσόνησο. Αν και νωρίς το πρωί, το γραφείο προσκυνητών του Αγίου Όρους σφύζει από ζωή. Περισσότερα από ογδόντα άτομα περιμένουν υπομονετικά στην ουρά να έρθει η σειρά τους για να παραλάβουν την άδεια εισόδου τους (διαμονητήριο) στην αθωνική μοναστική πολιτεία. Η διαδικασία του ελέγχου προχωρά χωρίς χρονοτριβή. Κι ενώ όλα κυλούσαν ομαλά, ξάφνου διαπιστώνεται ότι η εξυπηρέτηση των προσκυνητών έχει απρόσμενα κολλήσει… Την αρχική έκπληξη γρήγορα διαδέχεται η περιέργεια για την αιτία της καθυστερήσεως. Κάποιοι μάλιστα περισσότερο ανυπόμονοι αναλαμβάνουν την πρωτοβουλία να ξεδιαλύνουν το μυστήριο… Όπως έγινε γνωστό, για την κωλυσιεργία ευθυνόταν ένας εκ των προσκυνητών. Έτσι, ενώ το δελτίο της αστυνομικής ταυτότητάς του ανέγραφε ανδρικά στοιχεία, η εξωτερική του εμφάνιση και τα εμφανή βιολογικά του γνωρίσματα έπειθαν ή έστω υποψίαζαν για το αντίθετο… Η αμηχανία, έκδηλη και η διέξοδος περί το δέον γενέσθαι μάλλον αδιόρατη…»

 

Η ιστορία είναι προφανώς φανταστική. Δεν αποκλείεται, όμως, να είναι πιθανώς και μία σκηνή από το κοντινό μέλλον… Το σενάριο πυροδότησε, έστω καθʼ υπερβολή, ο νεοπαγής Νόμος 4491, ο οποίος, υπό τον τίτλο «Νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου», δημοσιεύθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2017 στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Με το νομοθέτημα αυτό η πολιτεία επιχείρησε, μάλλον ατέχνως, να διακανονίσει τις περιπτώσεις εκείνες στις οποίες υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ του φύλου που έχει καταχωρηθεί ληξιαρχικά μετά τη γέννηση του ατόμου (βιολογικό φύλο/sex), και του τρόπου που το άτομο αντιλαμβάνεται και εξωτερικεύει το φύλο του (κοινωνικό φύλο/gender). Έτσι, όποιος διαπιστώνει στον εαυτό του μία τέτοια ασυμφωνία, έχει πλέον το δικαίωμα να αξιώσει, μέσω της δικαστικής οδού, σχεδόν απροϋποθέτως, την αλλαγή του καταχωρισμένου φύλου –και ταυτοχρόνως του ονόματος/επωνύμου– στο σύνολο των ταυτοποιητικών εγγράφων του (π.χ. αστυνομική ταυτότητα, διαβατήριο, δίπλωμα οδηγήσεως κ.λπ.). Σημειωτέον ότι η σχετική διαδικασία περιβάλλεται από άκρα μυστικότητα (άρθρο 6), καθώς στη νέα ληξιαρχική πράξη γεννήσεως που θα εκδοθεί δεν επιτρέπεται η αναφορά ότι μεσολάβησε διόρθωση του καταχωρισμένου φύλου, στη δε δικαστική απόφαση και στην αρχική ληξιαρχική πράξη γεννήσεως, όπως και σε κάθε έγγραφο από το οποίο προκύπτει η διόρθωση φύλου που μεσολάβησε έχει καταρχήν πρόσβαση μόνο το ίδιο το πρόσωπο…

 

Ωστόσο, η νομοθετική αυτή εξέλιξη θέτει ante portas ένα ομολογουμένως ακραίο, πλην όλως υπαρκτό ενδεχόμενο· γυναίκα κατά το βιολογικό φύλο, η οποία πέτυχε τη νομική αναγνώριση του κοινωνικού (ανδρικού) φύλου της, εκφράζει την επιθυμία να εισέλθει στο Άγιο Όρος. Οίκοθεν νοείται ότι το πρόσωπο του παραδείγματος δεν επεδίωξε τη διόρθωση του καταχωρισμένου φύλου του για να καταφέρει επιτέλους (!) να μπει στο Άγιο Όρος, απλώς η επίσκεψη της αθωνικής πολιτείας προβάλλει ως παράπλευρη δυνατότητα της νομικής διαδικασίας που ακολούθησε…

 

Είναι γνωστό ότι το αγιορείτικο άβατο, η απαγόρευση δηλαδή εισόδου «εις την χερσόνησον του Αγίου Όρους των θηλέων» απαγορεύεται «κατά τα ανέκαθεν κρατούντα». Η εθιμική αυτή απαγόρευση τυποποιήθηκε νομοθετικώς το πρώτον το 1924 στον ισχύοντα, ήδη από το 1926, Καταστατικό Χάρτη του Αγίου Όρους (άρθρο 186) και ποινικοποιήθηκε η παραβίασή της το 1953, με σχετική προσθήκη στο κυρωτικό του Καταστατικού Χάρτη Ν.Δ. της 16-09-1926 (άρθρο 43β΄), είναι δε και συνταγματικώς κατοχυρωμένη (άρθρα 13, 105 Συντ.). Είναι προφανές ότι μία συζήτηση de lege ferenda εκφεύγει των ορίων του παρόντος…

 

Επομένως, όλοι όσοι (αυτονοήτως άρρενες) επισκέπτονται το Άγιο Όρος (ημεδαποί και αλλοδαποί, κληρικοί και λαϊκοί) πρέπει απαραιτήτως να είναι εφοδιασμένοι με ειδική άδεια, το γνωστό «διαμονητήριο» που χορηγείται από την Ιερά Επιστασία. Η ρύθμιση αυτή ισχύει αδιακρίτως τόσο για τους ημεδαπούς όσο και για τους αλλοδαπούς, ακόμα και ετεροδόξους και ετεροθρήσκους, προσκυνητές, καθώς στη διαπίστωση αυτή μας οδηγεί αβιάστως η ίδια η γραμματική διατύπωση του σχετικού άρθρου (άρθρο 176 Κ.Χ.Α.Ο.: «Πας εισερχόμενος εν Αγίω Όρει…»).

 

Στη συνάφεια αυτή πρέπει να εξεταστούν και οι ρυθμίσεις του Π.Δ. 227/1998 «Περί του Οργανισμού της Διοικήσεως του Αγίου Ορους», που ορίζουν ότι «[…] η είσοδος στο Άγιο Όρος και η επίσκεψη των Ιερών Μονών και των Εξαρτημάτων τους είναι ελεύθερη σε κάθε άρρεν πρόσωπο που κατοικεί, διαμένει ή έχει εισέλθει νομίμως στο έδαφος της ελληνικής επικράτειας» (άρθρο 3 § 2). Άλλωστε, ο Διοικητής του Αγίου Όρους και κατ΄ επέκταση η ελληνική πολιτεία έχει τη δυνατότητα (άρθρο 3 § 1 εδ. γ΄ Π.Δ. 227/1998) να απευθύνει προς την Ιερά Επιστασία έγγραφη αιτιολογημένη αίτηση, ζητώντας από αυτή να μην παράσχει άδεια επισκέψεως των Ιερών Μονών και εξαρτημάτων τους (διαμονητήριο) σε ορισμένα πρόσωπα, για τα οποία, βάσει των πραγματικών περιστατικών που εκτίθενται στην αίτηση, υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι, εισερχόμενα στην περιοχή του Αγίου Όρους, θα τελέσουν αξιόποινη πράξη σε βαθμό τουλάχιστον πλημμελήματος ή θα παραβιάσουν την απαγορευτική διάταξη του άρθρου 184 Κ.Χ.Α.Ο., που απαγορεύει «Πάσα προσηλυτιστική και προπαγανδιστική ενέργεια…». Είναι αλήθεια ότι η πρωτοβουλία αυτή που μπορεί να αναπτύξει ο Διοικητής του Αγίου Όρους μάλλον προτρεπτική ή «συμβουλευτική» μπορεί να χαρακτηριστεί και διόλου αποφασιστική, διότι η έκδοση από αυτόν διατάξεως με την οποία απαγορεύεται η είσοδος στην αθωνική πολιτεία των εν λόγω προσώπων (άρθρο 3 § 1 εδ. γ΄) ή διατάσσεται η απέλασή τους από αυτήν τελεί υπό την sine qua non προϋπόθεση ότι η Ιερά Επιστασία θα έχει προηγουμένως κάνει δεκτή τη σχετική εισήγησή του… Επομένως, αυτοί οι οποίοι έχουν, και ορθώς, τον τελευταίο και αποφασιστικό λόγο είναι οι ίδιοι οι αγιορείτες και κανείς άλλος. Έτσι, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η είσοδος προσκυνητών, ημεδαπών και αλλοδαπών αδιακρίτως, στη χερσόνησο του Άθω για να μετάσχουν στη θρησκευτική λατρεία, ως κατεξοχήν υπόθεση του Αγίου Όρους, εμπίπτει εξ ορισμού στο ρυθμιστικό πεδίο του, συνταγματικώς κατοχυρωμένου, αυτοδιοικήτου του.

 

Με βάση τα ανωτέρω, προκύπτουν συγκεφαλαιωτικώς, νομίζω, οι εξής παραδοχές:

 

α)  Δεν προβάλλει πειστικό το επιχείρημα ότι θα συρρεύσουν άτομα για να κάνουν αλλαγή φύλου για οποιονδήποτε λόγο, προκειμένου καταχρηστικώς να κάνουν χρήση της συγκεκριμένης διαδικασίας, υπερακοντίζοντας στην ουσία τον σκοπό του νόμου [π.χ. (προσχηματική) αλλαγή φύλου με αποκλειστικό στόχο την είσοδο στο Άγιο Όρος!].

 

β) Η απαγόρευση εισόδου θηλέων στο Άγιο Όρος και η θέσπιση περιορισμών στους άρρενες ακόμα και για απλή προσκυνηματική επίσκεψη των Μονών και εξαρτημάτων του αποτελούν εκφάνσεις της αναγνωρισμένης ιδιοτυπίας του αγιορειτικού καθεστώτος. Επομένως, ο τρόπος διαρρυθμίσεως του πλαισίου που θα διέπει την είσοδο των προσκυνητών στο Άγιο Όρος εμπίπτει εξ ορισμού στο ρυθμιστικό πεδίο του, συνταγματικώς κατοχυρωμένου, αυτοδιοικήτου του.

 

γ) Στη συνάφεια αυτή είναι γεγονός ότι η νομοθετική καθιέρωση του αβάτου, της απαγορεύσεως δηλαδή εισόδου προσώπου του άλλου (γυναικείου) φύλου, πρέπει να εκλαμβάνεται με την αντίστοιχη έννοια που είχε προσδώσει στη λέξη «φύλο» η κρατούσα, κατά τον χρόνο θεσπίσεως της εν λόγω διατάξεως, ελληνική έννομη τάξη, η οποία σημειωτέον ότι δεν γνώριζε τότε (1924) άλλο φύλο πλην του βιολογικού. Συνεπώς, η Ιερά Επιστασία θα μπορούσε, προκειμένης της εκδόσεως διαμονητηρίου, να απαιτεί από όλους τους προσκυνητές να προσκομίζουν, εκτός από το δελτίο αστυνομικής ταυτότητας, και την αρχική ληξιαρχική πράξη γεννήσεώς τους, στην οποία εκ του νόμου οι ίδιοι έχουν πρόσβαση, προκειμένου να ερευνάται τυχόν μεταβολή στη ληξιαρχική καταγραφή του φύλου και κατʼ ακολουθία του ονόματος/επωνύμου τους ώστε να αποκλείονται από την είσοδο στο Άγιο Όρος όλοι όσοι έχουν προβεί σε αλλαγή ταυτότητας φύλου, απέναντι στην οποία έχει ήδη καταγραφεί η δεδομένη αντίθεση της αθωνικής πολιτείας (βλ. το με αριθ. πρωτ. Φ22/7/2265/22.9-5.10.2017 έγγραφο).

 

*Το άρθρο παρατίθεται ακριβώς όπως εστάλη.

**Ο κ. Γεώργιος Ι. Ανδρουτσόπουλος είναι Λέκτορας Εκκλησιαστικού Δικαίου Νομικής Σχολής Ε.Κ.Π.Α. και Δικηγόρος.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s