ΨΗΦΟΣ ΟΜΟΓΕΝΩΝ

Από τον: Θάνο Γεωργούντζο

Εθνική υπόθεση ή μικροκομματικός στόχος;

Ένα από τα πλέον φλέγοντα ζητήματα της επικαιρότητας, είναι αυτό της πολιτικής σύνδεσης των ομογενών με την Ελλάδα. «Αφού δε ζουν εδώ, γιατί να ψηφίζουν;», «ποιοι θα ψηφίζουν», «ποιους;», «με ποιον τρόπο;», «τι λέει ο νόμος;», αυτά και άλλα τόσα ερωτήματα, εγείρονται διαρκώς τον τελευταίο καιρό, ή μάλλον… τα τελευταία χρόνια, δίχως να αφήνουν  το εγχείρημα να ευοδοθεί. Ας γίνει λοιπόν μια προσπάθεια να απαντηθούν.

Δίχως  επίσημη απογραφή τα τελευταία χρόνια, υπολογίζεται βάσει εκτιμήσεων της Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού, πως έξω από τα ελληνικά σύνορα κατοικεί διάσπαρτα μια δεύτερη Ελλάδα 5.000.000 πολιτών ελληνικής καταγωγής. Το πρόβλημα, εντοπίζεται στο γεγονός ότι σήμερα η ομογένεια δυναμώνει ατομικά, ενώ αποδυναμώνεται συλλογικά. Στο πλαίσιο λοιπόν της αναζήτησης ενός νέου εθνικού αφηγήματος, που θα προσέδιδε ένα νέο σκοπό στον ελληνισμό, γεφυρώνοντας τον με το μητροπολιτικό κέντρο, αναδύθηκε ως αίτημα η ψήφος των Ελλήνων του εξωτερικού. Δίκαια άραγε;

Επειδή σε τέτοια λεπτά ζητήματα είναι καλό ό,τι αναφέρεται, να βρίσκει τη θεμελίωσή του στο νόμο, σύμφωνα με τον καταστατικό χάρτη της χώρας μας, το Σύνταγμα και συγκεκριμένα το άρθρο 51 παράγραφος 4, οι βουλευτικές εκλογές διενεργούνται ταυτόχρονα σε ολόκληρη την Επικράτεια. Νόμος που ψηφίζεται με την πλειοψηφία των δύο τρίτων του όλου αριθμού των βουλευτών (δηλαδή από 200 Βουλευτές), μπορεί να ορίζει τα σχετικά με την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος από τους εκλογείς που βρίσκονται έξω από την Επικράτεια. Ως προς τους εκλογείς αυτούς, η αρχή της ταυτόχρονης διενέργειας των εκλογών δεν κωλύει την άσκηση του εκλογικού τους δικαιώματος με επιστολική ψήφο ή άλλο πρόσφορο μέσο, εφόσον η καταμέτρηση και η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων διενεργείται όποτε αυτό γίνεται και σε ολόκληρη την Επικράτεια.

Είναι προφανές ότι η βούληση του νομοθέτη κατατείνει στην εισαγωγή μέτρων διευκόλυνσης των εκτός επικρατείας εκλογέων. Ωστόσο, δεν πρέπει να παραβλέπουμε την απαίτηση αυξημένης πλειοψηφίας, η οποία και καθιστά το εγχείρημα δυσχερέστερο και υποκείμενο σε πολιτικές σκοπιμότητες. Αυτό που κάνει αίσθηση, είναι το γεγονός ότι για 43 χρόνια μια κρίσιμη συνταγματική πρόβλεψη έχει παραμείνει ανεφάρμοστη. Ενδεικτικό είναι, ότι  τα τελευταία χρόνια έχουν κατατεθεί ένα νομοσχέδιο την 19η Φεβρουαρίου 2009 (το οποίο δεν συγκέντρωσε την απαιτούμενη εκ του Συντάγματος πλειοψηφία) και δύο προτάσεις από την αντιπολίτευση στην παρούσα Βουλή, την 13η Ιουλίου 2016 και την 23η Οκτωβρίου 2017· η τελευταία αυτή πρόταση νόμου, παρά την παρέλευση εξαιρετικά μεγάλου κοινοβουλευτικού χρόνου και την εξ ορισμού σπουδαιότητά της, δεν έχει καν ακόμη εισαχθεί προς συζήτηση.  Προβληματισμό πάντως θα έπρεπε να δημιουργεί το γεγονός, πως το Σύνταγμα έχει ρητά θέσει τόσα χρόνια μια υποχρέωση προς άμεση υλοποίηση και η ελληνική Βουλή αδρανεί, αφήνοντάς την ανενεργή. Ίσως δε σκέφτεται, ότι μπορεί έτσι να καθίσταται και  το ίδιο το Σύνταγμα ατελές.

Το ζήτημα πάντως απασχόλησε και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), στην υπόθεση Σιταρόπουλος και Γιακουμόπουλος κατά Ελλάδας. Σε αυτή, λόγω της εκούσιας επιβολής αποχής στις εκλογές από το Ελληνικό πολιτικό σύστημα προς τους ομογενείς κατοίκους του εξωτερικού, δύο Έλληνες που εργάζονται στο Συμβούλιο της Ευρώπης και διαμένουν μόνιμα στο Στρασβούργο προσέφυγαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Αυτό ενώ σε πρώτο βαθμό καταδίκασε την Ελλάδα, σε δεύτερο βαθμό αναίρεσε την  απόφασή του κρίνοντας ορθό, ότι το άρθρο 3 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ που αναφέρεται στο δικαίωμα του εκλέγειν, δεν υποχρεώνει την Ελλάδα να εξασφαλίζει στους απόδημους τη δυνατότητα να ψηφίσουν από τον τόπο κατοικίας τους στο εξωτερικό. Αναγνώρισε όμως πως τέτοια υποχρέωση έχει αναλάβει αυτοβούλως η χώρα, εισάγοντας την παράγραφο 4 στο άρθρο 51 του Συντάγματος, και επισήμανε πως εδώ και πολλά χρόνια δεν έχει κάνει το παραμικρό στο θέμα αυτό.

Αναμφίβολα, η συνταγματική αυτή επιταγή, γεννά μια μεγάλη συζήτηση. Στο πλαίσιο αυτής, συστάθηκε βάσει νόμου, ειδική επιτροπή εμπειρογνωμόνων  στο υπουργείο Εσωτερικών, για το θέμα της ψήφου των Ελλήνων του εξωτερικού. Να σημειωθεί γι αυτήν, ότι θα πρέπει να παρουσιάσει τις προτάσεις της μέχρι τον Ιανουάριο του 2019, ενώ θα ακολουθήσει διακομματική διαβούλευση.

Το ζήτημα, όπως αναφέρθηκε και στον πρόλογο, κινείται σε τρεις άξονες. Πρώτον το ποιοι θα ψηφίζουν. Δεύτερον το πώς θα ψηφίζουν και τρίτον το ποιους θα ψηφίζουν οι Έλληνες του εξωτερικού.

Στο πρώτο ερώτημα, η απάντηση φαίνεται να είναι η προφανής. Δικαίωμα ψήφου θα έχουν όσοι είναι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους. Υπάρχει ωστόσο μία «κρυφή» παράμετρος, που αφορά τους πολίτες άλλης χώρας που είναι ελληνικής καταγωγής, τρίτης ή και τέταρτης γενιάς και μπορούν να αποκτήσουν ελληνική ιθαγένεια, μέσω του προξενείου. Η διαδικασία προφανώς και δεν είναι εύκολη και είναι αβέβαιο πόσοι θα την ακολουθούσαν, αλλά ακριβώς λόγω αυτής της αβεβαιότητας δυνητικά θα μπορούσε να αλλάξει ο «εκλογικός χάρτης», καθώς θα προσετίθετο ένα «άγνωστο εκλογικό σώμα».

Ως  προς το πώς, οι μέθοδοι που εξετάζονται εδώ είναι τρεις. Αρχικά, θα μπορούσαν να ψηφίσουν με επιστολική ψήφο ή ακόμα και με την αυτοπρόσωπη παρουσία τους στο προξενείο. Γιατί άλλωστε να μην μπορούν να στηθούν κάλπες σε κτίρια των Ελληνικών Διπλωματικών ή έμμισθων Προξενικών Αρχών.  Ο τρίτος τρόπος, είναι η ηλεκτρονική ψήφος. Στην εποχή άλλωστε που αναπτύσσεται ραγδαία η τεχνολογία δεν ρωτάς  ”αν γίνεται κάτι” αλλά ”πώς γίνεται αυτό”.

Σχετικά με το ποιους θα ψηφίζουν, τα ενδεχόμενα που εξετάζονται εδώ είναι τέσσερα. Το πρώτο και πιο «απλό» είναι να επιλέγουν τους υποψήφιους βουλευτές του νομού που είναι εγγεγραμμένοι. Επί παραδείγματι, κάποιος που ζει στο Σικάγο και κατάγεται από την Αρκαδία, να επιλέγει βουλευτή Αρκαδίας, όπως ακριβώς και οι εν Ελλάδι ψηφοφόροι. Το δεύτερο σενάριο προβλέπει το κάθε κόμμα να έχει στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας του έναν ομογενή, ο οποίος θα λειτουργεί ως «μαγνήτης» για τους ψηφοφόρους. Το τρίτο σενάριο που εξετάζεται είναι να ψηφίζουν μόνο κόμματα. Ο φόβος ωστόσο για αλλοίωση του εκλογικού αποτελέσματος εντός της Ελλάδος, από τους εκτός της Ελλάδος, οδήγησε σε μια τέταρτη σκέψη, η οποία προβλέπει να ψηφίζουν οι ομογενείς δικούς τους βουλευτές. Σε αυτή την περίπτωση θα μπορούσε, για παράδειγμα, να υπάρχουν δύο υποψήφιοι από την Ευρώπη, δύο από την Αμερική και ένας από την Αυστραλία, και τελικά πέντε από τις 300 θέσεις της εθνικής αντιπροσωπείας να καταλαμβάνονται από «βουλευτές ομογένειας».

Η υιοθέτηση μέτρων διευκόλυνσης για τους εκτός επικρατείας εκλογείς είναι θεσμικά απλή και εθνικά αναγκαία. Στεκόμενος όμως σε αυτό το «αναγκαίο», να επισημάνω κάτι που συχνά παραβλέπουμε. Τα τελευταία χρόνια, η χώρα μας βρίσκεται αντιμέτωπη με μια μεγάλη ήττα, βλέποντας ότι έχουν διαρρεύσει στο εξωτερικό λόγω της κρίσης  περίπου 300.000 νέοι με τεχνογνωσία, όραμα και ελπίδα για το μέλλον. Το μόνο σίγουρο, είναι ότι ο ανθός της ελληνικής οικονομίας, επιθυμεί την επιστροφή του στην πατρίδα, υπό όρους όμως που θα διασφαλίζουν την αξιοπρεπή και αξιοκρατική απορρόφησή του από τον κρατικό μηχανισμό. Από την άλλη πλευρά, η Ελλάδα έχει την υποχρέωση όχι μόνο να διευκολύνει την επιστροφή τους, αλλά και να προετοιμάσει τις οικονομικοκοινωνικές συνθήκες της επανένταξής τους στην κοινωνία. Άλλωστε το κράτος, κατά το άρθρο 108 παρ. 1 του Συντάγματος, μεριμνά για τη ζωή του απόδημου ελληνισμού και τη διατήρηση των δεσμών του με τη μητέρα πατρίδα. Είναι γεγονός, πως ο τόπος πρόδωσε ήδη μία φορά με την κατάρρευσή του τους Έλληνες αυτούς. Τουλάχιστον, ας μην επαναλάβει αυτό το ατόπημα, στερώντας τους το δικαίωμα συμμετοχής στο πολιτικό μέλλον της πατρίδας. Το τελευταίο, τους αφορά άμεσα ως όρος του επαναπατρισμού τους, τον οποίο η Ελλάδα τους «χρωστάει».

Πρέπει το ελληνικό κράτος να συνειδητοποιήσει, ότι παρά το γεγονός ότι η καρδιά της Ελλάδας φαίνεται να χτυπά πιο δυνατά στις ελληνικές κοινότητες ανά τον κόσμο, είναι βέβαιο, πως χρειάζεται έναν ισχυρό βηματοδότη που θα κρατήσει ζωντανό το ελληνικό έθνος. Η ψήφος των ομογενών δεν είναι απλώς ζήτημα συμμετοχής στο πολιτικό, αλλά και στο εθνικό γίγνεσθαι. Είναι ευκαιρία, να γίνει ένα πρώτο βήμα, με σκοπό να νοηματοδοτήσουμε ξανά την ιδέα του ελληνισμού, και από καταγωγική αναφορά, να την αναγάγουμε σε ένα οικουμενικό κίνημα αξιών. Ας μην αφήσουμε τη φωνή του ελληνισμού, να… σιγήσει!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s