Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΧΩΜΕΝΙΔΗΣ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΠΑΛΜΟ.

Από το: Βαγγέλη Βαϊάννη

Καθώς διανύω τα νεανικά μου χρόνια, έχω περάσει ατελείωτες ώρες βυθισμένος στα συγγραφικά έργα του Χωμενίδη ,το μελάνι των οποίων φαίνεται πως διείσδυσε αυτόχρημα και δια παντός στις σελίδες της δικής μου κοσμοθεωρίας. Σχεδιάζοντας τη συνέντευξη μαζί του, υπήρξα περιχαρής έχοντας ετοιμάσει ένα εξαιρετικά καλαίσθητο πλην όμως συμβολικό δώρο για να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου. Ήταν όμως εκείνος που απάντησε, χωρίς ο ίδιος να το έχει προβλέψει, με ένα δώρο μεγαλύτερης αξίας, αφού ήρθε κρατώντας στο χέρι ένα θησαυρό, την πανέμορφη κόρη του, Νίκη. Αφετηρία της συζήτησης υπήρξε η επιτυχία του τελευταίου του βιβλίου «Φοίνικας», το οποίο επιλέχθηκε από τους αναγνώστες ως το «καλύτερο ελληνικό μυθιστόρημα» για το παρελθόν έτος.

1) Πόσο σημαντική ήταν για εσάς η επιτυχία;

Ήμουν πάρα πολύ χαρούμενος πρώτα από όλα, διότι πρόκειται για ένα βραβείο που δίνεται από τους αναγνώστες. Εγώ το είχα πάρει και με τη «Νίκη» στο παρελθόν. Αλλά η «Νίκη» είναι ένα βιβλίο που αναφέρεται σε μια περίοδο που έτσι και αλλιώς ενδιαφέρει πολύ, αριστερό κίνημα, εμφύλιος, κατοχή. Ήταν και συναισθηματικά φορτισμένο γιατί ήταν ένα βιβλίο αφιερωμένο στην ιστορία της μητέρα μου. Με το «Φοίνικα» όμως ισχύει κάτι διαφορετικό. Ήταν πολύ πιο δύσκολο να φτάσει στον κόσμο, γιατί αναφέρεται στην υποφοτισμένη εποχή του 1910-1915 και δεν ήταν και προσωπική ιστορία, που πάντα κεντρίζει εντονότερα το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Ο «Φοίνικας» ήρθε από τό πουθενά. Επίσης, ούτε ο Σικελιανός είναι ένα όνομα στο οποίο αναφέρονται πια πολύ οι Έλληνες, ελπίζω όμως μέσω του Φοίνικα να ξαναδιαβάσουν το σπουδαίο έργο του.

2) Είχατε πει πως ο «Φοίνικας» πρόκειται για το καλύτερο βιβλίο που έχετε γράψει, πριν καν ξεκινήσετε να το γράφετε Πώς το εννοείτε αυτό;.

Ναι, διότι το είχα συλλάβει στο μυαλό μου. Ευτυχώς δεν έχω την πολυτέλεια να μου παίρνει καιρό να γράψω κάτι. Είναι η εργασία μου. Δεν μπορείς και δεν πρέπει να παρατήσεις την εργασία σου . Ένα από άτ. καλά που μου έκανε η κρίση είναι η έμπνευση. Πλέον οι βιοτικές ανάγκες είναι τέτοιες που δεν μπορείς να δώσεις στον εαυτό σου πολύ χρόνο «ρεπό». Όσον αφορά στην έμπνευση, άμα είσαι ευαίσθητος και έχεις τις κεραίες τεντωμένες, θα βρεις τρόπους να την προσελκύσεις.

3) Μετά το «Φοίνικα», τι;

Αυτή την περίοδο γράφω ένα βιβλίο-διαφορετική ανάγνωση- του Τρωικού Πολέμου. Το σκέφτηκα ξαφνικά σαν δώρο γενεθλίων. Έτρωγα στο Ρέθυμνο στα γενέθλιά μου και μέσα από κουβέντες αναρωτήθηκα, γιατί θεωρούν ότι ο Μενέλαος έγινε έξαλλος που έφυγε η Ελένη. Και αν ανακουφίστηκε; Διότι αν το σκεφτούμε καλά, ούτε καν ο ίδιος δεν ξεκίνησε τον Τρωικό Πόλεμο, αλλά ο αδερφός του ο Αγαμέμνων. Ο ίδιος ο Μενέλαος παίζει ρόλο δευτερεύοντα. Δε θα έπρεπε να πάει εκείνος να την πάρει πίσω; Αν το κορίτσι που αγαπάς δε σε θέλει πια, θα την πάρεις με τη βία; Αν έχεις γευτεί την απόλυτη ομορφιά που ενσαρκώνει η Ελένη, δεν μπορείς να καταδεχτείς να την έχεις δια της βίας. Ο Μενέλαος θεωρώ πως είναι το παρεξηγημένο πρόσωπο. Τον έζεψαν σε αυτό το άρμα που δεν τού έλεγε τίποτα. Αυτός είναι ο δικός μου ισχυρισμός και αυτό είναι το μαγικό με τους ελληνικούς μύθους, οι διαφορετικές αναγνώσεις. «Ένας κερατωμένος ηλίθιος». Γιατί τον παρουσιάζουν έτσι; Και αν είναι, πώς τον ερωτεύτηκε η Ελένη και ήταν μαζί 10 χρόνια;

4) Το βιβλίο σας ήταν ένας ύμνος στο «Φοίνικα» που λυτρώνεται και αναγεννάται από τις στάχτες του. Στην Ελλάδα φαίνεται πως βρισκόμαστε ακόμα στο σημείο που καιγόμαστε και αυτό που αλλάζει είναι η θερμοκρασία. Στην αναγέννηση θα περάσουμε;

Ναι, είναι νομοτελειακό. Φυσικός κανόνας. Κάτι που σταδιακά παρακμάζει ή ανακάμπτει ή εξαφανίζεται και δεν πιστεύω πως η Ελλάδα εξαφανίζεται.

5) Πώς προέκυψε η Νομική Σχολή για εσάς; Ήταν αυτό που θέλατε εξ απαλών ονύχων;

Μπήκα στη Νομική επειδή ο πατέρας και ο παππούς μου είχαν τελειώσει τη Νομική Σχολή και με κατηύθυναν προς τα εκεί. Στην πορεία ένα καθηγητής μου είπε κάτι που μου άρεσε πολύ και με στιγμάτισε. «Η Νομική είναι η πιο πρακτική από τις θεωρητικές και η πιο θεωρητική από τις πρακτικές επιστήμες». Τα τέσσερα χρόνια που έμεινα στη  Νομική τα αξιοποίησα στο μέγιστο και παρ’ όλο που δεν παρακολουθούσα συνέχεια, έβρισκα χώρο για σινεμά και άλλες δραστηριότητες με το άλλοθι πως είμαι φοιτητής. Διαβάζοντας για το Δημόσιο Δίκαιο, γοητεύτηκα και φλέρταρα με την ιδέα να μάθω καλά γερμανικά και να σπουδάσω Δημόσιο Δίκαιο στη Γερμανία με σκοπό να ασχοληθώ στα σοβαρά με τη δικηγορία. Στο μεταξύ όμως είχα κάνει αίτηση για ένα μεταπτυχιακό στο Πανεπιστήμιο του Leeds,στην Αγγλία, διότι αυτό που νόμιζα πως ήθελα να κάνω είναι Political Marketing. Και γιατί ήθελα να κάνω αυτό; Διότι στα 17 μου είχα δει μια ταινία με τον Richard Gere που λεγόταν «Power». Εκείνος ο τύπος έπαιρνε υποψηφίους πολιτικούς, προέδρους στη Λατινική Αμερική και χτίζοντας το προφίλ τους τούς έκανε τις εκστρατείες. Αυτό με είχε συναρπάσει. Λέω κι εγώ ότι αυτό θα κάνω στη ζωή μου, θα παίρνω υποψηφίους και θα τους προπονώ. και θεώρησα πως οι πλησιέστερες σπουδές είναι το Political Marketing. Δεν υπήρχε αυτό όμως και επέλεξα Communication Studies. Ένα χρόνο όμως πριν, είχα περάσει σε μια συμφωνία ανταλλαγής φοιτητών μεταξύ του Ε.Κ.Π.Α. και του Λομονοσοφ στη Μόσχα ,όπου κατέληξα μαζί με τέσσερις φίλους. Η Μόσχα το ’90, στα τελευταία του Γκορμπατσώφ και της Περεστρόικα, ήταν το πιο συναρπαστικό μέρος του πλανήτη. Είχαν ανοίξει όλα τα στόματα, με 300 δολάρια το μήνα ζούσες σαν βασιλιάς, υπέροχα. Και μετά από τη Μόσχα γύρισα στο Leeds και βίωσα την «γκριζάδα»,τη μελαγχολία και μια μυρωδιά ξεθυμασμένης μπύρας. Ενας λαός σχεδόν καταθλιπτικός . Περνούσα ολοένα και χειρότερα, δεν μπορούσα να προσαρμοστώ και τα μαθήματα δε με ενδιέφεραν. Κάποια στιγμή αποφάσισα να φύγω. και παίρνω τηλέφωνο τη μητέρα μου και αντί να μού πει την κλασική ατάκα που λένε οι Έλληνες γονείς, ότι πρέπει, εφόσον το ξεκίνησα, να το τελειώσω, μού είπε το εξής: «Αφού έχεις πάρει το πτυχίο της Νομικής και δε σού αρέσει καθόλου, παράτα το, αλλά να ξέρεις ότι είσαι 24 ετών, μπορείς να κάνεις ό,τι θες, αλλά αν το αφήσεις, δεν πρόκειται να σου πληρώσω άλλο Master. Αν θες τα λεφτά που σου απομένουν να τα κάνεις καραμέλες, κάνε τα καραμέλες.». Τρομερό! Τής είμαι πολύ ευγνώμων για αυτό. Και όντως ,παράτησα το Leeds και έκανα αυτό που ήθελα να κάνω. Γύρισα με τρένο την Ευρώπη μόνος μου. Κράταγα και ημερολόγιο. Στο μεταξύ είχα ήδη γράψει το «Σοφό Παιδί» και το κουβαλούσα στη βαλίτσα μου. Το οφείλω στη μητέρα μου. Διότι την αγαπούσα πολύ και αν μου έλεγε να μην το αφήσω δεν θα το έκανα. Ήταν πολύ σπουδαία κίνηση που με άφησε να κάνω.

6) Αν δεν ήσασταν συγγραφέας, με τι θα ασχολούσασταν; Υπήρξε στιγμή που βρισκόσασταν στο μεταίχμιο μεταξύ συγγραφής και άλλης δραστηριότητας;

Όταν ήμουν 20 χρονών, δεν πίστευα ούτε στα τρελά μου όνειρα ότι θα γράφω βιβλία. Ήταν ένα τεράστιο δώρο που μου έκανε η ζωή. Πίστευα ότι θα γινώ δικηγόρος ,θα ζω από αυτό και θα γράφω και βιβλία. Όταν μού είπε η Μάνια Καραϊτίδη, εκδότρια της «Εστίας», ότι θα εκδώσει το «Σοφό Παιδί» στα 24 μου, ήμουν πανευτυχέστατος μόνο και που θα έβγαινε. Δεν περίμενα ποτέ να γίνει best seller. Από εκείνη τη στιγμή δεν αμφιταλαντεύτηκα ,αλλά αν με ρωτήσουν τι θα ήθελα να κάνω εναλλακτικα,θα έλεγα μουσικός. Θα ήθελα να παίζω πιάνο ή να είμαι κρούνερ, σαν τον Φρανκ Σινάτρα, να παίρνω το αίσθημα των ανθρώπων και να τούς το γυρνάω πίσω. Η μουσική είναι τέχνη εν θερμώ.

7) Θα ασχολούσασταν με την πολιτική ποτέ;

Όχι. Κατ’ αρχάς, διότι δεν είμαι καλός. Αν ήμουν βουλευτής ,θα κοίταζα το πότε τελειώνει η συνεδρία για να πάω να γράψω. Απορώ επίσης με όσους ασχολούνται με την πολιτική χωρίς να έχουν σχέση με αυτό που κάνουν ενώ είναι γνωστοί για κάτι τελείως διαφορετικό. Πιστεύω πως η «Νίκη», το βιβλίο και η παράσταση, ήταν μια πολύ πιο ουσιώδης πολιτική παρέμβαση από το να γίνω εγώ βουλευτής.

8) Ο Βασίλης Βασιλικός θα είναι επικεφαλής στο ψηφοδέλτιο επικρατείας του ΣΥ.ΡΙΖ,Α , ενώ είναι από τους πιο καταξιωμένους συγγραφείς…

Τον αγαπώ πάρα πολύ το Βασίλη, έχουμε συνεργαστεί στο παρελθόν και έχουμε περάσει πολύ όμορφα μαζί. Έναν άνθρωπο 85 χρονών δεν μπορώ να τον κρίνω ούτε να τού πω ποτέ ότι κάνει λάθος. Βγάλε τη σκούφια σου και βάρα με. Δε θέλω και δεν είμαι αρμόδιος να κρίνω εγώ το Βασιλικό. Η υστεροφημία του σίγουρα όμως δε θα επηρεαστεί. Θυμάται κανείς άραγε ότι ο Μαβίλης ήταν βουλευτής;

9) Ποιος είναι ο ρόλος των ιδεολογιών σήμερα; Υπάρχει χώρος για μεγάλες ιδέες;

Πάντα υπάρχει, διότι εκκινούν από την ανάγκη του ανθρώπου, που νομίζω είναι καθοριστική για τη συγκρότησή του, να σκέφτεται και να κάνει πράγματα τα οποία τον ξεπερνούν, να μη ζει μονάχα τρώγοντας, πίνοντας , βγάζοντας λεφτά και συνάπτοντας σχέσεις ,αλλά να κάνει κάτι πάνω από αυτό. Το θέμα είναι να κάνει συνεχώς ένα check της πραγματικότητας. Ο,τιδήποτε αναπτύσσουμε ως μεγάλη ιδέα, αν δεν χρησιμοποιήσουμε ως λυδία λίθο την πραγματικότητα για να δούμε αν αντέχει στη ζωή, καταντά από αναποτελεσματικό ως επικίνδυνο. Για παράδειγμα, το σοσιαλιστικό όνειρο ακούγεται ως κάτι πάρα πολύ ωραίο με τη διαφορά ότι στη μορφή που εφαρμόστηκε κυρίως στη Σοβιετική Ένωση αγνοούσε την ίδια την ύπαρξη του ανθρώπου.

10) Ποια η σχέση Ελλάδας και τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης;

Δεν ξέρουν τι τους περιμένει. Δεν έχουν ιδέα. Λένε ότι το 50 % στις δουλειές στην Αμερική σε 10 χρόνια θα χαθούν, διότι απλούστατα θα αντικατασταθούν από μηχανές . Τι θα γίνει εδώ; Όπως έλεγε και ο Λένιν, «τα γεγονότα είναι ξεροκέφαλα.». Σε κάθε γενιά αντιστοιχεί μια τραγωδια,στους γονείς μου η χούντα στον παππού μου ο πόλεμος. σε εμένα η κρίση. Στη γενιά της Νίκης  μπορεί να είναι τα ρομπότ, ποτέ δεν ξέρεις. Το μεγάλο ζητούμενο της εποχής μας είναι ότι ο Έλληνας που είχε γραφειοκρατικοποιηθεί τις τελευταίες δεκαετίες, πρέπει να γίνει ξανά αυτό που ήταν, δηλαδή, Οδυσσέας. Αυτό είχαμε και το χάσαμε, να κάνουμε πατέντες σε όλη μας τη ζωη,ανεξαρτητα των εξωτερικών συνθηκών.

11) Θα γράφατε τα απομνημονεύματά σας;

Ναι! Θα γίνει, αλλά όχι τώρα. Θα ήθελα να τα υπαγορεύσω σε μια νεαρή φοιτήτρια.

12) Αποδέχεστε τον τίτλο του πνευματικού ανθρώπου;

Τον σιχαίνομαι! Δεν πιστεύω ότι υπάρχουν άνθρωποι με δεσπόζουσα θέση στην κοινωνία. Όλοι οι άνθρωποι είμαστε το ίδιο πνευματικοί και σωματικοί. Πνευματικά είναι μόνο τα medium.

13) Για εσάς βέβαια υπάρχει και ο τίτλος νέος Καραγάτσης”...

Λοιπόν, όταν με είχαν αποκαλέσει «νέο Καραγάτση»,είχα ενθουσιαστεί πάρα πολύ. Και μάλιστα διότι τον τίτλο είχε δεχθεί και η κόρη του, η Μαρίνα Καραγάτση. Εγώ δίστασα όταν την είδα, να λένε για έναν πιτσιρικά ότι κουβαλάει την κληρονομιά κάποιου άλλου τόσο σπουδαίου. Βέβαια έχουμε τη συνήθεια στην Ελλάδα να βάζουμε την ταμπέλα «ο νέος τάδε». Αμφιβάλλω αν πάντα αυτό βγαίνει σε καλό . Όλοι επιβιώνουμε από το παρελθόν και μακάρι να αφήνουμε παρακαταθήκη στο μέλλον. «Νέος Χορν», «νέος Χατζιδάκις »…

14) Χατζιδάκις ή Θεοδωράκης;

Είναι από τη μία πολύ ενθαρρυντικό να βλέπω ένα νέο να το ρωτάει αυτό, ταυτόχρονα πολύ ανησυχητικό που δεν υπάρχει άλλο παρόμοιο ντουέτο. Σαν να με ρωτούσαν στα 20 αν προτιμώ Σουγιούλ ή Αττίκ . Αλλά από την άλλη μεριά φανερώνει ότι έχουν διάρκεια. Είναι και οι δύο οι ολοκληρωτές του έργου του Βασίλη Τσιτσάνη .Θεωρώ ότι ο Τσιτσάνης με τον Καβάφη είναι οι σπουδαιότεροι Έλληνες καλλιτέχνες του 20ού αιώνα , τουλάχιστον του μισού. Ο Θεοδωράκης με συναρπάζει, τον αγαπώ πολύ προσωπικά. Το πώς διηγείται, η μουσική του και η «σπίθα» του… Όταν τον συνάντησα, μού έδωσε την εντύπωση ότι είναι ένα τεράστιο λιοντάρι. Μου είχε πει την εξής ατάκα: «Είναι απίστευτο που ξύπνησα ένα πρωί και ήμουν 90» Οι άνθρωποι που ζουν πολλά χρόνια είναι άνθρωποι που δεν τους απασχολεί ο χρόνος, γιατί έχουν με κάτι άλλο να ασχοληθούν, ξεχνούν το γήρας μέσα στην πληθώρα σχεδίων που έχουν. Μού είχε στείλει ένα γράμμα για το «Φοίνικα», ότι έγραψα ένα αριστούργημα. Είναι μάλλον η μεγαλύτερη τιμή που μού έχει γίνει από έναν άνθρωπο!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s