ΤΑ ΚΟΚΚΙΝΑ ΡΟΥΧΑ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΕΙΡΑΣ…

Από τη: Λασκαρίνα Λιακάκου

Δεν μπορώ να ξεχάσω τη μέρα κατά την οποία πριν εννέα-δέκα χρόνια, ανοίγοντας το πακέτο των εφημερίδων το οποίο μόλις είχα αγοράσει, είδα στο εξώφυλλο ενός ένθετου περιοδικού μια ξανθιά, όμορφη γυναίκα με πελώρια, καταγάλανα μάτια. Κάτω από τη μορφή της υπήρχε μια εγκωμιαστική λεζάντα της οποίας το περιεχόμενο πια μού διαφεύγει. Παρά το πέρασμα του χρόνου, ωστόσο, θυμάμαι έντονα το δέος το οποίο ένιωσα ως έφηβη μπροστά σε μια γυναίκα η οποία, όπως έγραφε το άρθρο, μόλις στα δεκαεννέα της χρόνια κατάφερε να αλλάξει το σύστημα υγείας των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Έκοψα τη φωτογραφία και την κόλλησα πάνω από το κρεβάτι μου για να την έχω κίνητρο και έμπνευση. Το όνομα αυτής της γυναίκας είναι Elizabeth Holmes και αυτή είναι η ιστορία της.

Η Elizabeth Holmes συνέλαβε τη λαμπρή ιδέα του mini-lab, ενός μικρού εργαστηρίου τσέπης, το οποίο μπορεί να ανιχνεύσει πλήθος ασθενειών από μια μικροσκοπική σταγόνα αίματος. Η γυναίκα αυτή εκδημοκράτισε το χώρο της υγείας προσφέροντας σε εκατομμύρια πολίτες τη δυνατότητα να κάνουν πολύ φθηνές εξετάσεις αίματος χωρίς ανάγκη για βελόνα και σύριγγα, κατάφερε να ιδρύσει μια εταιρία βιοτεχνολογίας η οποία από το μηδέν έφτασε να έχει αξία 9 δισεκατομμύρια δολάρια, βρέθηκε στο εξώφυλλο του περιοδικού «Forbes» το 2015 ως η νεότερη και πλουσιότερη αυτοδημιούργητη δισεκατομμυριούχος της Αμερικής, ήταν το απόλυτο πρόσωπο της Silicon Valley, η θηλυκή «Steve Jobs», η έμπνευση και το είδωλο πλήθους γυναικών ανά την υφήλιο. Στο ενδιάμεσο των ομιλιών της στο TED Talks κέρδισε πολλά βραβεία επιχειρηματικότητας και καινοτομίας, ενώ ο ίδιος ο Bill Clinton το 2015 της έπλεξε το εγκώμιο στη διάρκεια του Clinton Global Initiative Annual Meeting και απευθυνόμενος στο κοινό του είπε ότι με τέτοιους νέους ανθρώπους η Αμερική δεν έχει να ανησυχεί για τίποτα. Τελικά είχε…

Στην εκπνοή του 2015 ένας δημοσιογράφος, o John Carreyrou, έκανε κάτι αξιόλογο και πρωτοφανές: έρευνα. Έγραψε ένα άρθρο το οποίο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «The Wall Street Journal», όπου ετίθεντο κάποια ερωτήματα, τα οποία, αν και είχαν τεθεί αρκετές φορές στην ίδια την Elizabeth Holmes, είχαν μείνει αναπάντητα και σχετίζονταν με την ικανότητα του mini-lab να δίνει τα αποτελέσματα, τα οποία υποσχόταν, δηλαδή, να μπορεί να εκτελεί τεστ για 200 διαφορετικές πιθανές παθήσεις μέσα σε μερικά λεπτά από μια σταγόνα αίματος· όπερ σημαίνει με το 1/100 ή ακόμα και το 1/1000 της απαιτούμενης σε ένα παραδοσιακό τεστ ποσότητας αίματος, μειώνοντας έτσι κατά πολύ το κόστος για τον ασθενή.  

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Ποια είναι η Elizabeth Holmes; Γόνος πλούσιας και γνωστής οικογένειας, με έναν πατέρα ο οποίος εργαζόταν στην Enron και μια μητέρα η οποία υπήρξε υψηλόβαθμη υπάλληλος στο αμερικανικό Κογκρέσο, μεγάλωσε σε ένα σπίτι με το χρήμα να ρέει όσο και οι φιλοδοξίες. Στα εννέα της χρόνια ρωτήθηκε από συγγενείς σε μια οικογενειακή σύναξη:

-Τι θέλεις να γίνεις όταν μεγαλώσεις;

-Ούτε πριγκίπισσα, ούτε αστροναύτης, ούτε καουμπόισσα. Θέλω να γίνω δισεκατομμυριούχος, απάντησε η μικρή Elizabeth, χωρίς να ανοιγοκλείσει τα ματάκια της.

-Μα δε θα προτιμούσες να γίνεις Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής;

-Όχι. Ο Πρόεδρος θα με παντρευτεί, γιατί θα έχω ένα δισεκατομμύριο δολάρια.

Δέκα χρόνια μετά από αυτήν τη σαφέστατη δήλωση εγκαταλείπει τις σπουδές της στο Stanford University και το Μάιο του 2004 ιδρύει την εταιρία Real-Time Cures, η οποία σύντομα μετονομάζεται σε Theranos.

Αυτό το οποίο υπόσχεται η Theranos αγγίζει βαθιά τις καρδιές των Αμερικανών οι οποίοι υποφέρουν από το υπάρχον σύστημα υγείας. Εγγυάται φθηνά αιματολογικά τεστ μέσω μίας συσκευής την οποία μπορεί να έχει κάθε νοικοκυριό. Η ιδέα είναι εντυπωσιακή. Είσαι σπίτι, ανοίγεις ένα κομψό κουτάκι, παίρνει μια σταγονίτσα αίματος και αμέσως σού λέει τι αρρώστια έχεις ή τι πρέπει να προσέξεις. Μόνο που αυτό δυστυχώς δε συνέβη ποτέ. Και αυτό είναι μάλλον το ζουμί αυτής της ιστορίας. Η Elizabeth Holmes είναι μια γυναίκα χωρίς πτυχίο, χωρίς καμία πιστοποίηση στο χώρο της ιατρικής, η οποία για έντεκα χρόνια ξεγελούσε τους πάντες, υποσχόμενη κάτι το οποίο κάθε επαγγελματίας στο χώρο της υγείας θεωρούσε ανέφικτο, συγκέντρωσε εκατομμύρια σε επενδύσεις, απέκτησε εντυπωσιακή φήμη, πέτυχε να κλείσει συμφωνία για την αποκλειστική διάθεση του προϊόντος της σε αλυσίδα καταστημάτων και όλα αυτά χωρίς να υπάρχει απολύτως τίποτα, καμία ανακάλυψη, κανένα ρηξικέλευθο προϊόν, καμία επανάσταση στο χώρο της υγείας.

Αυτό το οποίο είχε ήταν η εμφάνιση μιας παραδοσιακής Αμερικανίδας, υπνωτιστικά μάτια, μια φωνή τρομερά μπάσα, ολότελα απρόσμενη από το παρουσιαστικό της, και μια ικανότητα να πουλάει την ιστορία της, την ιστορία ενός κοριτσιού το οποίο φοβόταν τις βελόνες και ήθελε να τις παρακάμψει, την ιστορία μια γυναίκας η οποία αναγνώριζε ότι η υγεία είναι δικαίωμα και όχι προνόμιο, την ιστορία μιας οραματίστριας η οποία είχε ένα στόχο και εργάστηκε σκληρά για να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των συνανθρώπων της. Και μάλλον την πούλησε αυτή την ιστορία, αφού μάζεψε 700 εκατομμύρια δολάρια από επενδύσεις, προσέλκυσε κορυφαίους εργαζόμενους οι οποίοι είχαν εργαστεί στην Apple και πίστεψαν στο όραμά της, ενώ το Διοικητικό Συμβούλιο της εταιρίας της είχε χαρακτηριστεί ως «αυτό με το μεγαλύτερο κύρος στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής». Μάλιστα μέλος του ήταν ο πρώην Γραμματέας του Κράτους, George Schultz, του οποίου ο εγγονός, Τyler Schultz, έδωσε τις απαραίτητες εκ των έσω πληροφορίες στον John Carreyrou για τη συγγραφή του άρθρου του. Στη συνέχεια, ο δημοσιογράφος γράφει και το «Bad Blood», ένα βιβλίο το οποίο εκθέτει πλήρως την εταιρία Theranos, η οποία οδηγείται σε χρεοκοπία μετά τις αλλεπάλληλες κατηγορίες για απάτη οι οποίες προσάπτονται στην ιδρύτρια και στον πρώην Πρόεδρό της, Ramesh Balwani, ο οποίος τύγχανε και εραστής της Elizabeth Holmes.

Έντεκα χρόνια μετά την ίδρυση της Theranos και αφού έντυσε με το πρόσωπό της μερικά από τα πιο γνωστά περιοδικά των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, η Αυτοκράτειρα απεδείχθη γυμνή. Ίσως υποθέτετε πως τώρα φορά κάποια πορτοκαλί στολή φυλακών και πως ζει μια παραλλαγή του «Orange is the new black». Άλλωστε, δεν εξαπάτησε μόνο τους επενδυτές παίρνοντας αίμα από ασθενείς και τεστάροντάς το με τους παραδοσιακούς τρόπους, αν και έλεγε ότι το τεστ πραγματοποιήθηκε από το mini-lab για να πετύχει την κυκλοφορία του προϊόντος πριν αυτό εγκριθεί Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (Food and Drug Administration), αλλά επιπλέον έθεσε σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία. Αν το υποθέσετε θα κάνετε λάθος. Αφέθηκε ελεύθερη αφότου δήλωσε αθώα, πλήρωσε 500 χιλιάδες δολάρια εγγύηση και παρέδωσε το διαβατήριό της. Ζει σε μια πολυτελή κατοικία στο Σαν Φρανσίσκο με τον κατά οκτώ χρόνια νεότερο, απόφοιτο του Massachusetts Institute of Technology, αρραβωνιαστικό της.

Αν και έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που είχα το πρόσωπό της στο προσκέφαλο πιστεύοντας πως ενσαρκώνει όλες τις αξίες τις οποίες υποτίθεται πως τιμά η Δύση, την ευφυΐα, την αποφασιστικότητα, την ηγεσία, το όραμα, δεν μπορώ παρά να αναρωτηθώ, καθώς την κοιτάζω τώρα, αν τελικά με την πειθώ το να πουλά κανείς φύκια για μεταξωτές κορδέλες, αν η «fake it till you make it» συμπεριφορά της όντως ενσαρκώνει τις πραγματικές αξίες της Δύσης και αν η άνευ όρων παράδοση της κοινής γνώμης στα λεγόμενά της, ο εγκωμιασμός του τύπου προς το πρόσωπό της και η ηρωοποίησή της σχεδόν για μια δεκαετία αποδεικνύουν τη σκέψη του Slavoj Žižek ότι «το πρόβλημα στις σύγχρονες κοινωνίες είναι ότι οι άνθρωποι δεν πιστεύουν στις αξίες στις οποίες διατείνονται ότι πιστεύουν».

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s