Ο ΠΡΩΗΝ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ, Κ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΣΕ ΜΙΑ ΕΦ’ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΠΑΛΜΟ.

Από το: Νίκο Μάλαμα

1) Πρόσφατα παραιτηθήκατε από την Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, καθώς επιχειρήθηκε να αλλοιωθεί από την κυβέρνηση η σύνθεσή της με την προσθήκη πέντε μελών από τη Λ.Ο.Α.Τ.Κ.Ι. κοινότητα και την αύξηση σε τρία των μελών της κοινότητας των Ρομά. Μιλήστε μας σχετικά.

Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (Ε.Ε.Δ.Α.) είναι ο ανεξάρτητος εθνικός θεσμός προστασίας και προώθησης των δικαιωμάτων του ανθρώπου στη χώρα. Έχει συσταθεί με νόμο με βάση τις Αρχές των Παρισίων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Η Ολομέλειά της αποτελείται από εικοσιπέντε φορείς οι οποίοι διαθέτουν δικαίωμα ψήφου και εκπροσώπους κυβερνητικών φορέων χωρίς αυτό το δικαίωμα. Οι πρώτοι διαθέτουν μεγάλη αντιπροσωπευτικότητα, αφού στην Ολομέλεια μετέχουν σχεδόν όλες οι προβλεπόμενες στο Σύνταγμα Ανεξάρτητες Αρχές, τρία Πανεπιστήμια τα οποία ορίζονται κάθε φορά με κλήρωση, οι έξι σημαντικότερες Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, όλα τα κόμματα τα οποία μετέχουν στο Κοινοβούλιο, οι δύο μεγάλες τριτοβάθμιες συνδικαλιστικές οργανώσεις εργαζομένων στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία, η Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής, ο Συνήγορος του Καταναλωτή, η Ομοσπονδία Ελλήνων Ρομά κ.τ.λ.. Τα πρόσωπα τα οποία υποδεικνύονται από τους πιο πάνω φορείς διαθέτουν, το καθένα, μια ψήφο. Στοιχείο της ανεξαρτησίας της Ε.Ε.Δ.Α. είναι και το γεγονός ότι η Ολομέλεια εκλέγει η ίδια το Προεδρείο της, ενώ η επιρροή της εκάστοτε κυβέρνησης στη λειτουργία της είναι σχεδόν ανύπαρκτη. Αυτός, όμως, ο τόσο επιτυχημένος θεσμός με το σημαντικότατο έργο μιας 20ετίας στον τομέα των δικαιωμάτων του ανθρώπου υπέστη πρόσφατα δεινό πλήγμα. Η σύνθεση της Ε.Ε.Δ.Α. αλλοιώθηκε με την προσθήκη πέντε μελών προερχόμενων από τα πρόσωπα Λ.Ο.Α.Τ.Κ.Ι. και δύο ακόμη μελών (πέραν του ενός το οποίο ήδη προβλέπεται) από την κοινότητα των Ρομά, χωρίς μάλιστα να έχει προηγηθεί σχετική διαβούλευση της κυβέρνησης με την Ε.Ε.Δ.Α.. Η Ε.Ε.Δ.Α., όμως, δεν αποτελεί μόνο συμβουλευτικό όργανο της Πολιτείας, αλλά ασκεί και την αρμόζουσα κριτική στις εκάστοτε κυβερνητικές πρωτοβουλίες. Είναι, λοιπόν, λογικό να σκεφθεί κανείς ότι μια κυβέρνηση η οποία ενοχλείται από κάποιες απόψεις της Ε.Ε.Δ.Α. θα επιδιώξει και τώρα και στο μέλλον, με τη μη λελογισμένη αύξηση των μελών της τελευταίας, να ελέγξει τις μελλοντικές της ενέργειες. Βεβαίως, ένας μόνο εκπρόσωπος της κοινότητας Λ.Ο.Α.Τ.Κ.Ι. πρέπει να μετέχει στην Ε.Ε.Δ.Α., όπως ήδη μετέχει ένας μόνο εκπρόσωπος των Ρομά. Η ανωτέρω, όμως, νομοθετική ρύθμιση αντιβαίνει κυρίως στην αρχή της ισότητας της ψήφου, αλλά και καθιστά ιδιαίτερα δυσχερή τη λήψη αποφάσεων από ένα ήδη πολυπληθές συλλογικό όργανο.

2) Στην επιστολή της παραίτησής σας, στην οποία επικαλείστε λόγους προσωπικής αξιοπρέπειας, αναφέρετε και άλλα προβλήματα. Πενιχρός προϋπολογισμός, απαράδεκτες συνθήκες στέγασης της Ε.Ε.Δ.Α., αλλά κυρίως αδυναμία συνεννοήσεως με την εκτελεστική εξουσία -κατονομάζετε και τον Πρωθυπουργό-, σε αντίθεση με τη νομοθετική στην οποία πιστώνετε ενδιαφέρον για τις δράσεις της Ε.Ε.Δ.Α.. Μήπως, λοιπόν, η πρόσφατη εξέλιξη ήταν απλώς η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι;

Η στάση των κυβερνήσεων έναντι των προβλημάτων της Ε.Ε.Δ.Α. είναι συνήθως αδιάφορη, όταν δεν είναι εχθρική. Δίνεται η εντύπωση ότι οι εκάστοτε εκπρόσωποι της εκτελεστικής εξουσίας μάλλον ενοχλούνται από τη διαχρονική πορεία ανεξαρτησίας της Ε.Ε.Δ.Α.. Ο προϋπολογισμός της είναι ελάχιστος, οι συνθήκες στέγασής της απαράδεκτες, ενώ οι ενέργειες για παροχή διοικητικής υποστήριξης από την Πολιτεία αποβαίνουν συνήθως άκαρπες. Η Ε.Ε.Δ.Α. εντάσσεται οργανωτικά, σύμφωνα με το νόμο της, στα συλλογικά όργανα του Πρωθυπουργού, ο τελευταίος, όμως, δείχνει ότι δεν τον ενδιαφέρει η δράση και το έργο της. Ουδέποτε ζήτησε να ενημερωθεί για τα προβλήματά της, πολύ περισσότερο να τα επιλύσει, παρά τα αλλεπάλληλα διαβήματα εκ μέρους του Προέδρου της. Η τελευταία νομοθετική παρέμβαση ήταν ασφαλώς η σταγόνα η οποία ξεχείλισε το ποτήρι της υπομονής. Αντιθέτως, το Κοινοβούλιο, μέσω του Προέδρου του αλλά και των βουλευτών όλων των κομμάτων, έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για τις απόψεις και τα προβλήματα της Ε.Ε.Δ.Α. κατά τις διαδοχικές πολλές συναντήσεις και παραστάσεις εκπροσώπων της στη Βουλή.

 3) Τι απολογισμό κάνετε από τη θητεία σας στην Προεδρία της Ε.Ε.Δ.Α.;

Ο απολογισμός της τελευταίας θητείας της Ε.Ε.Δ.Α. υπήρξε, παρά τις πολλές αντιξοότητες, εξαιρετικά θετικός. Πλήθος ήσαν οι γνωμοδοτήσεις, εκθέσεις και συστάσεις τις οποίες εξέδωσε η Ε.Ε.Δ.Α. κατά την τελευταία, σχεδόν, τετραετία σε ζητήματα δικαιωμάτων του ανθρώπου. Τα κείμενα μάλιστα είναι τόσο πολλά ώστε πρόκειται να εκδοθούν σε δυο μεγάλους τόμους στο άμεσο μέλλον. Η θεματολογία είναι μεγάλη και δεν μπορεί να γίνει ούτε περιληπτικά αναφορά στα πολλά ζητήματα τα οποία απασχόλησαν την Ε.Ε.Δ.Α.. Πρέπει να υπογραμμιστεί η ενασχόλησή της με θέματα ατομικών, κοινωνικών αλλά και πολιτικών δικαιωμάτων, όπως οι καλές πρακτικές διενέργειας των δημοψηφισμάτων και η ψήφος των εκτός Επικρατείας πολιτών. Επίσης, πρέπει να σημειωθεί η πρωτοβουλία της Ε.Ε.Δ.Α. για την οργάνωση σειράς σεμιναρίων πάνω στα δικαιώματα του ανθρώπου για το ευρύ κοινό στο Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών, αλλά και σε Εισαγγελείς στα γραφεία της Ε.Ε.Δ.Α., μετά από συνεννόηση με την Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου. Υπογράφηκαν, ακόμη, Μνημόνια Συνεργασίας της Ε.Ε.Δ.Α. με πλείστες Πανεπιστημιακές Σχολές και Τμήματα. Αξίζει, τέλος, να αναφερθεί ότι, κατά την τελευταία θητεία της, απονεμήθηκε στην Ε.Ε.Δ.Α., σε αναγνώριση του σημαντικού της έργου, ο ανώτατος βαθμός διαπίστευσης «Α΄» από την Υποεπιτροπή Διαπίστευσης η οποία λειτουργεί στο πλαίσιο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.

4) Η Ελλάδα αριθμεί πολλές καταδίκες από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, με πιο πρόσφατη αυτή για τις εξευτελιστικές συνθήκες κράτησης ασυνόδευτων ανήλικων προσφύγων στα αστυνομικά τμήματα. Θεωρείτε ότι η χώρα μας υστερεί σε θέματα προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων;

Σε γενικές γραμμές η Ελλάδα δεν υστερούσε, ιδιαίτερα, ως προς την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Υπάρχουν, όμως, συγκεκριμένοι τομείς στους οποίους οι προσβολές τους είναι έντονες και επαναλαμβανόμενες. Έτσι , η μεταχείριση προσφύγων και μεταναστών δεν ήταν η καλύτερη στη χώρα μας. Ιδιαίτερα, μάλιστα, προβληματική υπήρξε η συμπεριφορά της Πολιτείας απέναντι στις ευάλωτες ομάδες των αιτούντων διεθνή προστασία, όπως είναι οι ανήλικοι και μάλιστα οι ασυνόδευτοι ανήλικοι. Οι εξευτελιστικές συνθήκες κράτησής τους κυρίως σε αστυνομικά τμήματα επισημάνθηκαν ήδη από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Κακή είναι ακόμα η κατάσταση στις ελληνικές φυλακές, παρά τα ληφθέντα μέτρα αποσυμφόρησής τους. Οι επιπτώσεις της πρόσφατης οικονομικής κρίσης στην απόλαυση των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων είναι, επίσης, ιδιαίτερα εμφανείς.

5) Θεωρείτε ότι η επιβολή αποζημιώσεων από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου είναι τρόπος ικανός να πιέσει προς τη λήψη μέτρων προστασίας των δικαιωμάτων;

Οι αποζημιώσεις τις οποίες επιδικάζει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου είναι συνήθως συμβολικές, ακόμα και σε περιπτώσεις βάναυσων προσβολών των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Η καταδίκη συνιστά, συνήθως, ηθική αποδοκιμασία του κράτους το οποίο παραβιάζει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Τούτο, όμως, δεν είναι επαρκές για την αποκατάσταση της προσβολής ούτε ενισχύει το κύρος του Δικαστηρίου. Βεβαίως, ο μηχανισμός ελέγχου της εφαρμογής των αποφάσεών του έχει τα τελευταία χρόνια ενισχυθεί, χωρίς, όμως, να είναι πάντοτε αποτελεσματικός για ορισμένες, ιδίως, χώρες. Οι ασήμαντες αποζημιώσεις, οι οποίες επιβάλλονται, εκπλήσσουν και ενοχλούν. Η σύγκριση μάλιστα με τις αποζημιώσεις τις οποίες επιβάλλει το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για παραβάσεις του Ενωσιακού Δικαίου είναι καταλυτική. Η τακτική αυτή πρέπει να αλλάξει. Τα κράτη-παραβάτες πρέπει να υπολογίζουν και το οικονομικό κόστος μιας ενδεχόμενης παράβασης της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

6) Στη χώρα μας υπάρχει συστημικό πρόβλημα ως προς την ταχύτητα απονομής της Δικαιοσύνης. Προτείνετε κάποιες λύσεις, ώστε να μη μένει γράμμα κενό το δικαίωμα για δίκαιη δίκη εντός εύλογου χρόνου, η παραβίαση του οποίου έχει οδηγήσει σε καταδίκες της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου;

Η έλλειψη ταχύτητας στην απονομή της Δικαιοσύνης είναι ένα διαχρονικό πρόβλημα, το οποίο, παρά κάποιες προσπάθειες στο παρελθόν, παραμένει ανεπίλυτο. Οι αιτίες είναι πολλές και η αντιμετώπιση του ζητήματος δεν είναι εύκολη. Πρέπει, όμως, επιτέλους να αντιμετωπισθεί η δικομανία των Ελλήνων, οι οποίοι συχνά προσφεύγουν στα Δικαστήρια για κάθε ασήμαντη αφορμή, ο υπερπληθωρισμός των δικηγόρων ο οποίος οδηγεί στην αγωνιώδη αναζήτηση δικηγορικής ύλης, η κακονομία και η πολυνομία, για τις οποίες υπεύθυνη είναι η Βουλή και η κυβέρνηση, η πρόβλεψη πολλών ενδίκων μέσων, η οποία οδηγεί σε ατελεύτητες δίκες, η συντεχνιακή αντίληψη κάποιων δικαστικών ενώσεων εναντίον της οποιασδήποτε αλλαγής στο τρόπο απονομής της Δικαιοσύνης και η κακή λειτουργία της Δημόσιας Διοίκησης. Χρειάζεται μια γενναία αλλά και συστηματική προσπάθεια για την αντιμετώπιση του προβλήματος το οποίο οδηγεί συχνά σε καταστάσεις αρνησιδικίας. Οι τόσες καταδίκες από το Δικαστήριο του Στρασβούργου δεν αρκούν για να επιλυθεί ένα πρόβλημα τόσο ζωτικό, τελικά, για την ίδια την εύρυθμη λειτουργία της Δημοκρατίας.

7) Υπάρχει ζήτημα αλληλεπικάλυψης της δικαιοδοσίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναφορικά με την προστασία θεμελιωδών ελευθεριών;

Είναι μοιραίο να υπάρχει μια επικάλυψη ανάμεσα στα δύο Δικαστήρια, πολύ περισσότερο, αφού τα ίδια τα κείμενα της Ένωσης παραπέμπουν ρητά στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, μολονότι στηρίζονται, πλέον, προεχόντως στο Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Βεβαίως τα δικαιωματικά κείμενα των δύο διεθνών οργανισμών είναι, κατά το περιεχόμενο, συμπληρωματικά, αλλά και τα δύο Δικαστήρια σέβονται το καθένα τη νομολογία του άλλου. Πλην, η σύγκρουση δεν μπορεί παρά να είναι πιθανή, μολονότι συστηματικά αποφεύγεται. Οπωσδήποτε η μακρά νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει επηρεάσει καίρια τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αναμένεται, αντιστρόφως, ότι το νεότερο και πληρέστερο κείμενο του Χάρτη θα επηρεάσει τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, η οποία, έτσι κι αλλιώς διακρίνεται για το δυναμισμό της.

8) Εσχάτως, ίσως και εν όψει εκλογών, προαναγγέλλεται η απόδοση της ελληνικής ιθαγένειας σε κάποιες κατηγορίες αλλοδαπών. Θεωρείτε ότι αυτός είναι ουσιώδης τρόπος για την προστασία των δικαιωμάτων των μεταναστών και των προσφύγων;

Η απόδοση της ελληνικής ιθαγένειας σε αλλοδαπούς αποτελεί στοιχείο συνδεόμενο με την εθνική κυριαρχία. Ο αλλοδαπός ο οποίος αποκτά την ιδιότητα του ημεδαπού μετέχει πλέον στη διαχείριση των κοινών, για αυτό και η απονομή της ιθαγένειας σε αλλοδαπούς πρέπει να γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή. Το μεγάλο προσφυγικό-μεταναστευτικό ζήτημα το οποίο αντιμετωπίζει, εδώ και χρόνια, η χώρα μας δεν πρέπει να επιλυθεί με αυτόν τον τρόπο. Η επίλυση των προβλημάτων των αιτούμενων διεθνή προστασία αλλοδαπών είναι κυρίως ευρωπαϊκό, με δεδομένο ότι επιθυμία των περισσοτέρων από αυτούς είναι να μεταναστεύσουν σε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πλην η Ένωση και τα κράτη τα οποία την αποτελούν δείχνουν μάλλον αδιάφορα ή και ενοχλημένα με την έκταση του προσφυγικού-μεταναστευτικού ρεύματος, χωρίς να διαμορφώνουν ουσιαστικά καμιά πολιτική για την επίλυσή του. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να γίνουν πολλά αναφορικά με τα δικαιώματα των προσφύγων και των μεταναστών στη χώρα μας, τα οποία έντονα πλήττονται τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω των απαράδεκτων συνθηκών διαβίωσης στα περισσότερα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης.

9) Ποια δικαιώματα και ποιες κοινωνικές ομάδες θεωρείτε ότι βρίσκονται σήμερα σε μεγαλύτερο κίνδυνο;

Με ανησυχεί ιδιαίτερα η συχνή αγνόηση από τους πολίτες, αλλά και από πολλούς πολιτικούς, της δεσμευτικότητας του νόμου. Πολλοί τείνουν στο να εφαρμόζουν έναν κανόνα δικαίου μόνον όταν η κύρωση για τη μη εφαρμογή του είναι αναπόφευκτη. Αγνοείται συστηματικά ότι ο νόμος σε μια δημοκρατική Πολιτεία είναι έκφραση της λαϊκής βούλησης και η μη εφαρμογή του συνιστά μια βαθιά αντιδημοκρατική πράξη. Αλλά και η τήρηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου προϋποθέτει την εφαρμογή των νόμων. Ως προς τα ειδικότερα δικαιώματα του ανθρώπου, ασφαλώς τα περισσότερο απειλούμενα είναι τα κοινωνικά δικαιώματα, καθώς το περιεχόμενό τους δεν είναι σταθερό και επηρεάζεται πάντα από την οικονομική κρίση. Ως προς τις ειδικότερες κοινωνικές ομάδες, απειλούνται περισσότερο και για αυτό χρήζουν ιδιαίτερης μέριμνας οι ανήλικοι, οι ανάπηροι και οι ηλικιωμένοι.

10) Πρόσφατα ολοκληρώθηκε από την παρούσα Βουλή η πρώτη φάση της Συνταγματικής Αναθεώρησης. Στα προκριθέντα ως αναθεωρητέα από την επόμενη Βουλή άρθρα δε συμπεριλαμβάνονται αυτά τα οποία ρυθμίζουν θέματα Δικαιοσύνης, πέραν από τη σκοπουμένη μεταρρύθμιση του άρθρου 86 του Συντάγματος. Εσείς ποιες αλλαγές για τη Δικαιοσύνη θεωρείτε ότι θα έπρεπε να γίνουν;

Οι Αναθεωρήσεις του Συντάγματος δεν αποτελούν πανάκεια για την επίλυση του κάθε προβλήματος της χώρας μας. Ειδικά ως προς τις ρυθμίσεις για τα θέματα της Δικαιοσύνης, το Σύνταγμα είναι εξαιρετικά αναλυτικό έως φλύαρο. Πράγματι, είναι δύσκολο να δικαιολογηθούν διατάξεις οι οποίες αναφέρονται ακόμα και στους συμβολαιογράφους ή στους υποθηκοφύλακες! Από την άλλη, το πλήθος των ρυθμίσεων για τη Δικαιοσύνη και τους δικαστές έχει επιβληθεί ιστορικά ως προστασία έναντι των περιστασιακών, συνήθως κομματικών, επιδιώξεων των εκάστοτε κρατούντων. Εκσυγχρονισμός του συνταγματικού κειμένου θα ήταν, πάντως, σε κάποια έκταση, επιθυμητός σε ορισμένους τομείς, οι οποίοι δεν μπορούν εδώ σύντομα να αναλυθούν. Μεγαλύτερη, πάντως, σημασία έχει η σωστή εφαρμογή του Συντάγματος από τους δικαστές αλλά και από τους ασκούντες τις λοιπές λειτουργίες της Πολιτείας.

11) Πώς θα κρίνατε την ίδρυση Συνταγματικού Δικαστηρίου στη χώρα μας;

Η ταχεία απονομή της Συνταγματικής Δικαιοσύνης από ένα κεντρικό δικαστικό όργανο το οποίο θα είχε και άλλες συναφείς αρμοδιότητες φαίνεται εκ πρώτης όψεως ελκυστική. Όταν, όμως, αναρωτηθεί κανείς ποιος θα διορίζει τους συνταγματικούς δικαστές σε μια χώρα με διαρκή και έντονη τάση κομματικοποίησης θεσμών και προσώπων, η απάντηση δεν είναι εύκολη. Προτιμότερη θα ήταν η αναβάθμιση του ήδη προβλεπόμενου Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου. Θα μπορούσε η θητεία των μελών του να είναι πενταετής, αυτά να έχουν αποκλειστική απασχόληση, η κλήρωσή τους να γίνεται ανάμεσα σε δικαστές οι οποίοι πράγματι επιθυμούν να ασχοληθούν με τα θέματα της Συνταγματικής Δικαιοσύνης και τον Πρόεδρο να επιλέγουν τα ίδια τα μέλη. Θα ήταν ασφαλώς κάτι πρωτότυπο για την ελληνική συνταγματική έννομη τάξη, αλλά πάντως θα απέτρεπε τη διασύνδεση της επιλογής από την πολιτική εξουσία η οποία συχνά έβλαψε το κύρος της Δικαιοσύνης στην Ελλάδα. Μια εναλλακτική λύση θα ανέθετε στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας την επιλογή του Προέδρου. Το νέο αυτό Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο θα μπορούσε να ασκεί υπό ορισμένες προϋποθέσεις και προληπτικό έλεγχο συνταγματικότητας των νόμων, κατά το γαλλικό πρότυπο.

12) Ως πρώην Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας θα είχατε να προτείνετε κάποια άλλη λύση για την επιλογή των ανωτάτων δικαστών;

Έχει γίνει πολύς λόγος για το ζήτημα της επιλογής στις θέσεις Προέδρων και Αντιπροέδρων των Ανωτάτων Δικαστηρίων, κυρίως λόγω πολλών κακών επιλογών του παρελθόντος. Πρέπει , κατ’ αρχάς, να επισημανθεί ότι το πρόβλημα διογκώνεται λόγω της πρόβλεψης, όχι από το Σύνταγμα, αλλά από το νόμο, ανεπίτρεπτα μεγάλου αριθμού θέσεων Αντιπροέδρων, μεγαλύτερου των αντίστοιχων Τμημάτων στα Ανώτατα Δικαστήρια. Διευρύνει, έτσι, η εκτελεστική εξουσία, με τη σύμπραξη και της νομοθετικής, την ανάμειξή της σε θέματα εσωτερικής ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης με τρόπο, ο οποίος, στην πράξη, προσβάλλει την αντίστοιχη συνταγματική ρύθμιση (άρθρο 90 παρ.5 Συντ.), η οποία κάνει λόγο για «θέση» και όχι «θέσεις» Αντιπροέδρων Ανωτάτων Δικαστηρίων. Σε κάθε περίπτωση, αφού στην πράξη οι περισσότεροι Αντιπρόεδροι δεν αναπληρώνουν τον αντίστοιχο Πρόεδρο, λογικό φαίνεται να επιλέγονται από τους ίδιους τους Συμβούλους ή Αρεοπαγίτες, οι οποίοι σε τελευταία ανάλυση γνωρίζουν καλύτερα την αξία των προς επιλογή συναδέλφων τους. Η διασταύρωση, όμως, των λειτουργιών πρέπει να παραμείνει ως προς την επιλογή του Προέδρου. Την επιλογή πρέπει να εξακολουθήσει να διενεργεί η κυβέρνηση ή εναλλακτικά ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

13) Ποια θεωρείτε την πιο έντονη στιγμή από τη μακρόχρονη θητεία σας στο Συμβούλιο της Επικρατείας;

Οι έντονες στιγμές υπήρξαν πολλές στη διάρκεια της σταδιοδρομίας μου. Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας , το Γ΄ Τμήμα του και το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο, στα οποία μετείχα, αντιμετώπισαν συχνά νομικά προβλήματα με σοβαρές διαστάσεις, πολιτικές ή κοινωνικές, οι οποίες απαιτούσαν ψύχραιμη σκέψη, φρόνηση, θάρρος και αποφασιστικότητα. Δε θα ξεχάσω τις συζητήσεις για τη βασιλική περιουσία, την αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες, το πρώτο Μνημόνιο, τους ιερωνυμικούς Μητροπολίτες και πολλές άλλες. Μια, όμως, από τις μεγαλύτερες συγκινήσεις τις οποίες έζησα ήταν όταν, ως Εισηγητής στις υποθέσεις αμφισβήτησης εκ μέρους συνδικαλιστικών οργανώσεων των εκπαιδευτικών του αξιοκρατικού διαγωνισμού, ο οποίος ορίστηκε με νόμο ως η αρμόζουσα διαδικασία επιλογής αντί της χρήσης της επετηρίδας, αντιμετώπισα την οιονεί εχθρότητα των αιτούντων. Οι συνδικαλιστές και όχι μόνο αδυνατούσαν να αντιληφθούν το αυτονόητο, ότι, δηλαδή, οι δημόσιες θέσεις πρέπει να πληρούνται κατά την αξία του καθενός. Και δεν ήταν μόνο η συνάντηση με τους συνδικαλιστές δύσκολη, αλλά όλη την μέρα της συζήτησης της υπόθεσης το Συμβούλιο της Επικρατείας ήταν περικυκλωμένο από διαδηλωτές οι οποίοι προσπαθούσαν με τις φωνές τους να επηρεάσουν τους δικαστές προς την κατεύθυνση της αγνόησης της αρχής της αξιοκρατίας την οποία επιβάλλει το Σύνταγμα, με σκοπό τη διατήρηση μιας επετηρίδας χωρίς, έτσι όπως είχε συνταχθεί, καμιά επαφή με αυτή τη συνταγματική αρχή.

14) Υπάρχει συνεργασία της Ε.Ε.Δ.Α. με αντίστοιχες αρχές του εξωτερικού;

Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου συνεργάζεται στενότατα με το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εθνικών Θεσμών και την Παγκόσμια Οργάνωση Εθνικών Θεσμών, των οποίων είναι μέλος, όπως και με τα επιμέρους μέλη των εν λόγω δύο οργανώσεων. Συνεργάζεται, επίσης, με πολλούς διεθνείς οργανισμούς οι οποίοι λειτουργούν στο πλαίσιο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η αναβαθμισμένη, μάλιστα, κατάταξη της Ε.Ε.Δ.Α. στους εθνικούς θεσμούς στους οποίους έχει απονεμηθεί η ανώτερη βαθμίδα «Α’» διευκολύνει τη διεθνή της επίδραση με πολλές επιμέρους συνέργειες. Θέλω να ελπίζω ότι αυτή η υψηλή θέση του ελληνικού εθνικού θεσμού δε θα απολεσθεί λόγω της τελευταίας άστοχης κυβερνητικής παρέμβασης.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s