Η ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΚΑΙ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΥΡΙΑ ΛΕΝΑ ΔΙΒΑΝΗ ΣΕ ΜΙΑ ΧΑΛΑΡΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΠΑΛΜΟ.

Από τον: Οδυσσέα Γερονικολό

Η Λένα Διβάνη είναι ιστορικός, καθηγήτρια της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και συγγραφέας. Στην προηγούμενη ζωή της ήταν ψυχαναλύτρια γεγονός που δεν την άφησε ανεπηρέαστη και σ’ αυτή. Έχει, όπως όλοι, φωτεινή και σκοτεινή πλευρά αλλά δηλώνει φανατική θιασώτης της πρώτης. Είναι Αθηναία από το Βόλο και δεν αποχωρίζεται τους κρίκους της. Αυτή είναι η κουβέντα μας:

1) Είχατε πει σε ομιλία σας στο TEDX πως είστε καταδικασμένη να μιλάτε με ιστορίες. Έγινε ποτέ κουραστικό αυτό;

Ουδέποτε. Τις αγαπάω τις ιστορίες, όλοι τις αγαπάμε, είναι στη φύση μας. Ο άνθρωπος μεγαλώνει με παραμύθια, μ’ αυτά  γίνεται άνθρωπος. Μέχρι να πεθάνουμε με ιστορίες θα μιλάμε και ιστορίες θα ακούμε!

2) Αν ήσασταν ο BigBrother στη ζωή ενός παιδιού που ζει σε μια μικρή επαρχιακή πόλη ποιο βιβλίο θα του δωρίζατε προκειμένου ν’ αρχίσει να ονειρεύεται;

Δεδομένου ότι δεν γνωρίζω το παιδί, θα επέλεγα στην τύχη ένα οποιοδήποτε βιβλίο. Αν το γνώριζα θα μπορούσα να διαλέξω το ιδανικό βιβλίο γι’ αυτόν ή γι’ αυτήν. Οι συναντήσεις με τα βιβλία έτσι κι αλλιώς είναι σαν τις συναντήσεις με τους ανθρώπους. Η ζωή σε φέρνει να συναντήσεις το σωστό πρόσωπο και το σωστό βιβλίο στη σωστή στιγμή.

3) Υπάρχει κάποιος κοινωνικοοικονομικός ή πολιτικός δείκτης που να σας υπαγορεύει τι θα γράψετε;

Νομίζω πως ο δημιουργός, για την ακρίβεια είμαι σίγουρη, λειτουργεί σαν σεισμογράφος. Ακόμα κι αν δεν το συνειδητοποιεί αντιλαμβάνεται τους τριγμούς, τους σεισμούς που έρχονται κι αναλόγως ανταποκρίνεται σε αυτούς. Σήμερα το κοινό αναζητά τα ιστορικά (ακόμα και τα ψευτοϊστορικά) μυθιστορήματα και τα ιστορικά δοκίμια. Προφανώς η δεκάχρονη κρίση που διανύσαμε συνοδεύτηκε και από μια κρίση ταυτότητας κι οι άνθρωποι τόσο συνειδητά, όσο κι υποσυνείδητα, αναζητούν τις ρίζες τους, θέλουν να καταλάβουν ποιοι είναι.

4) Με το Νόμπελ Λογοτεχνίας στον Χάντκε και τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν επανέρχεται το ερώτημα κατά πόσον η άποψη για το δημιουργό επηρεάζει το έργο…

Αρχικά θεωρώ πως ο Χάντκε είναι καλός αλλά όχι και για νόμπελ, σε αντίθεση με την Τοκάρτσουκ που είναι ιδιοφυία. Παρ’ όλα αυτά ο δημιουργός είναι θνητός, αυτό που μένει εν τέλει όταν κατακαθίσει η σκόνη του χρόνου είναι το έργο του. Ναι,  με ενδιαφέρει η ζωή του κάθε συγγραφέα γιατί μου φωτίζει το έργο του, δεν μου αλλοιώνει όμως  την εικόνα μου γι’ αυτό. Το πιο κλασικό παράδειγμα είναι ο Σελίν ο οποίος αν και υπήρξε παλιάνθρωπος και κυνικός, έχει γράψει ένα από τα ωραιότερα βιβλία του 20ού αιώνα. Αφού κληροδότησε ένα «διαμάντι» στην ανθρωπότητα, ας κάνει ότι θέλει, δεν με νοιάζει.. Απλώς λυπάμαι γιατί θα μπορούσε λόγω του ταλέντου του να είναι δύναμη του καλού και δεν είναι.

5) Υπάρχει γυναικεία λογοτεχνία και πώς την ορίζετε;

Το γεγονός πως μπερδεύουν τη ροζ λογοτεχνία η οποία είναι αντι-γυναικεία και φτιαγμένη να υποδουλώνει τις γυναίκες, με τη γυναικεία λογοτεχνία που είναι η αποτύπωση της γυναικείας εμπειρίας είναι ένα ακόμα χαρακτηριστικό της συστηματικής υποβάθμισης της γυναικείας παρουσίας σε όλους τους τομείς. Υπάρχει λογοτεχνία που αποτυπώνει την μαύρη εμπειρία, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Τόνι Μόρισον, ή την ανδρική. Κανείς όμως δεν έκανε υποτιμητικά λόγο για μαύρη και αντίστοιχα ανδρική λογοτεχνία, τις αποκαλούν απλώς λογοτεχνία. Επίτηδες συγχέουν τη γυναικεία με τα άρλεκιν κι έτσι η σούπα ανακατεύεται με έναν θλιβερό τρόπο. Οπότε απαντώ ναι, φυσικά υπάρχει γυναικεία λογοτεχνία και μπορεί να γραφτεί και από άντρες! Ο Παπαδιαμάντης δεν έγραψε τη Φόνισσα;

6) Οι ιστορικοί είστε αντικειμενικοί; Κι αν όχι ο αναγνώστης ποιον πρέπει να εμπιστευτεί;

Πρώτα απ’ όλα αυτό το λεγόμενο αντικειμενικό δεν υπάρχει. Υπάρχει σοβαρός κι «ασόβαρος» ιστορικός. Ο σοβαρός ιστορικός εξετάζει τις πηγές του, ακολουθεί την επιστημονική δεοντολογία και μετά  αξιοποιεί τα δεδομένα του με την προσωπική του σκευή. Εντός αυτής της σκευής περιλαμβάνεται κι η ιδεολογία του. Για να μιλήσουμε με παραδείγματα, διαφορετικά ένας αστός ιστορικός θα σχολιάσει τη Συμφωνία του Λιβάνου με την οποία ο Γεώργιος Παπανδρέου κατάφερε να τυλίξει σε μια κόλλα χαρτί την αριστερά, και διαφορετικά ένας αριστερός. Ανεξαρτήτως όμως κομματικής τοποθέτησης ο καλός ιστορικός ποτέ δεν θα διαστρεβλώσει τα γεγονότα, θα τα κρίνει απλώς από τη δική του οπτική γωνία. Κι αυτή η οπτική γωνία ποτέ δεν είναι αντικειμενική, είναι η δική του! Ο αναγνώστης λοιπόν καλείται να διαλέγει μόνο σοβαρούς ιστορικούς που έχουν τα κατάλληλα επιστημονικά εργαλεία και βεβαίως να σκέφτεται και μόνος του.

7) Γίνεται συνεχώς λόγος για ένα εγγενές εμφυλιακό στοιχείο που διέπει τους Έλληνες. Είναι όμως μόνο ελληνικό «προνόμιο»;

Το φαινόμενο είναι πανανθρώπινο, δυστυχώς, και συνήθως ξεσπάει όταν οι διαφορές δεν μπορούν να γεφυρωθούν με κανέναν τρόπο. Το χειρότερο είναι πως δεν προσπαθούμε καν να τις γεφυρώσουμε συνήθως. Τι να σας πω… Έχω απογοητευτεί κάπως… Οι άνθρωποι είμαστε απλοϊκό είδος. Αν δεν θες να ακούσεις τον απέναντι και νοιάζεσαι μόνο να τον κατατροπώσεις, μοιραία οδηγείσαι στον εμφύλιο. Αλλά δεν είναι κατάρα δικιά μας, είναι παγκόσμια!

8) Με ποιους όρους πρέπει να διεξαχθεί ο δημόσιος διάλογος για την επέτειο των διακοσίων χρόνων από την ελληνική επανάσταση;

Θα ήθελα όχι με όρους Γιάννας Αγγελοπούλου-Δασκαλάκη. Δεν είναι φιέστα αλλά μια καλή ευκαιρία αυτοσυνείδησης κι εγώ προβλέπω γιορτές και τσολιαδάκια. Θα ήταν καλό έστω και αργά να καταλάβουμε ποιοι είμαστε και πώς ξεκινήσαμε, γιατί το πώς ξεκινήσαμε λέει πολλά για το πού φτάσαμε. Έχω ένα προαίσθημα όμως ότι αυτό δεν θα συμβεί.

9) Έχουν οι Έλληνες συλλογικό στόχο ή αυτός υποχώρησε μπροστά στον ατομικό;

Οι Έλληνες ήταν πάντα ατομιστές αυτός είναι άλλωστε κι ο λόγος που δεν κατάφεραν μέχρι σήμερα να γίνουν πολίτες. Ο δυτικοευρωπαίος παραδείγματος χάριν έχει συναίσθηση πως είναι μέλος μιας κοινότητας, μιας ομάδας που έχει δικαιώματα κι υποχρεώσεις. Εμείς είμαστε ακόμα οιονεί Οθωμανοί υπήκοοι, γεγονός που συνεπάγεται κοινωνική αδιαφορία και αδράνεια. Κάνουμε φασαρία διαμαρτυρόμενοι αλλά στην πραγματικότητα μάθαμε όλα να τα «καταπίνουμε» αδιαμαρτύρητα! Δεν έχουμε καν οργανωμένο κίνημα καταναλωτών. Ξέρουμε να βρίζουμε τη γυναίκα μας, τα παιδιά μας, τον θεό αλλά δεν κινητοποιούμαστε για να διεκδικήσουμε τα δικαιώματα μας, όπως κάνουν οι πολίτες. Είμαστε θλιβερά ατομιστές κι αυτό είναι η ρίζα της κακοδαιμονίας μας.

10) Κοιταχτήκαμε ποτέ στον καθρέφτη της αυτογνωσίας;
Όχι, γιατί είναι το δυσκολότερο πράγμα. Δεν μας αρέσει να κοιταζόμαστε με ειλικρίνεια στον καθρέφτη κι αυτό αφόρα τόσο το προσωπικό όσο και το κοινωνικό επίπεδο. Η αυτογνωσία είναι ό,τι πιο οδυνηρό, γι’ αυτό κι εκείνοι που την έχουν κατακτήσει έχουν κάνει θυσίες. Μόνο αν καταβάλεις αίμα κι ιδρώτα θα την κερδίσεις.

11) Τι γοητεία ασκεί πάνω μας το ψέμα;

Τεράστια, είναι κι ένα ρεμπέτικο που λέει «πες το ναι κι ας είναι ψέμα», διότι είναι εύκολο και γλυκό. Όλοι θέλουμε την ευκολία μας, αυτό έχουμε μάθει, να ακούμε μόνο αυτό που μας βολεύει γιατί όλο το άλλο προϋποθέτει κινητοποίηση, δράση, αποφάσεις, δηλαδή δύσκολα πράγματα.

12) Ανήκουμε στη Δύση ή στην Ανατολή;

Ανατολή χωρίς καμία αμφιβολία πλην όμως με προοπτικές Δύσης, ένα παράξενο μείγμα. Είμαστε η Ανατολή που δεν κοιτάει ανατολικά αλλά δυτικά. Είναι από τη μια λυπηρό κι από την άλλη ενδιαφέρον. Δεν είμαστε μονοδιάστατοι κι αυτό το στοιχείο μάς έχει καθορίσει απόλυτα, μας έχει χωρίσει από την αρχή σε δυο Ελλάδες. Ήδη από την εποχή του Καποδίστρια και πολύ περισσότερο του Τρικούπη υπάρχει η «ευρωπαΐζουσα» Ελλάδα κι η άλλη που αναθεματίζει την Ευρώπη. Το σίγουρο είναι πως ποτέ δεν νιώσαμε Ευρωπαίοι.

13) Γίνεσαι ή γεννιέσαι;

Γίνεσαι. Γεννιέσαι άγραφο χαρτί, τίποτα. Όλο το θέμα της ταυτότητας είναι κατασκευασμένο. Αν δηλαδή κάποιον τον έπαιρναν από μωρό και τον πήγαιναν στην Ολλανδία δεν θα ήταν Ολλανδός; Είναι κάτι που συζητάω με τα παιδιά από το πρώτο μάθημα. Το στοίχημα είναι να κερδίσω τον φανατισμένο φοιτητή και να τον βάλω στη διαδικασία να σκεφτεί. Το αιώνιο στοίχημα κάθε δασκάλου…

14) Γιατί έχουν αρχίσει να ξαναφουντώνουν οι εθνικισμοί σήμερα;

Έχει επηρεάσει πολύ η παγκοσμιοποίηση. Καλλιεργείται η αίσθηση πως καμία απόφαση δεν λαμβάνεται στη χώρα μας αλλά από κάποια ιερατεία και κέντρα αποφάσεων της Ευρώπης, μια αίσθηση που δεν είναι σήμερα μακριά από την αλήθεια. Ο απλός κόσμος δεν έχει τα εργαλεία να το αναλύσει και του φαίνεται ολοένα και πιο απόμακρο και εκφοβιστικό ότι κάποιος, κάπου, σε μια παγκόσμια τράπεζα ρυθμίζει τη ζωή του κι αυτός παλεύει με τις εκλογές που τις θεωρεί ανούσιες. Έτσι συντηρητικοποιείται, θέλει να ξαναγυρίσει σε αυτό που ξέρει, ει δυνατόν στο χωριό του, ούτε καν στην Ελλάδα. Το μόνο όμως που έχουμε είναι η δημοκρατία, δηλαδή οι εκλογές. Παρακολουθεί κανείς το ντοκιμαντέρ «The Loudest Voice» και την υπόθεση της Cambridge Analytica και βλέπει πως η δημοκρατία είναι μεν εύθραστη αλλά άλλη οδός δεν υπάρχει. Ας την προφυλάξουμε με νύχια και με δόντια λοιπόν)

15) Γράφετε στο «Ένα πεινασμένο στόμα» πως καμία δημοκρατία δεν υπάρχει! Δεν μπορεί εκ φύσεως να υπάρξει ή δεν θέλουμε να υπάρξει;

Εκ φύσεως δεν υπάρχει ισότητα. Είναι στη ζωική συνθήκη και συνεπώς και στην ανθρώπινη να μην υπάρχει δημοκρατία αφού η φύσει και θέσει ιεραρχία είναι πανταχού παρούσα. Αν είμαι ψηλός και γεροδεμένος θα επιζήσω σε αντίθεση με τον αδύναμο και χωλό που θα πεθάνει σύντομα. Αν είμαι πλούσιος μπορώ να επιβιώσω καλύτερα από τον φτωχό. Ο πολιτισμός όμως στηρίζεται στο γεγονός  ότι θέλουμε να ξεπεράσουμε τη φύση κι απέναντί της να χτίσουμε ένα σύστημα που θα προστατεύει και τους λιγότερο δυνατούς.  Ότι και να προσπαθεί η κοινωνία και οι θεσμοί της, το μεγάλο ψάρι θα συνεχίσει να τρώει το μικρό είτε μιλάμε για επιχειρήσεις είτε για ανθρώπους. Ο Δαβίδ αποτέλεσε μια εξαίρεση στον κανόνα ωστόσο δεν παύει να είναι εξαίρεση. Λυπάμαι τους «Δαβίδ» αυτού του κόσμου.

17) Τόσο τα ιστορικά όσο και τα λογοτεχνικά σας βιβλία τονίζουν το θέμα των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Αυτά έχουν οδηγηθεί σήμερα σε εξευτελισμό;

Βιώνουν κι αυτά τη μαύρη τους περίοδο. Από τη στιγμή που έγινε το χτύπημα στους δίδυμους πύργους άρχισε μια συστηματική υπονόμευση των ανθρώπινων δικαιωμάτων με δικαιολογία τους λόγους ασφαλείας. Ας πούμε, αυτή τη στιγμή υπάρχουν κάμερες παντού, έχει χαθεί κάθε ιδιωτικότητα. Ξέρουν όλοι που είσαι, τι κάνεις, τι ψώνισες, ποια διαδρομή έκανες κτλ. Δεν κάνω κάτι παράνομο αλλά το πρόβλημα είναι πότε η εξουσία θα αποφασίσει πως αυτό που κάνω είναι παράνομο. Ζούμε το 1984 του Όργουελ το 2019!

17) Υπάρχουν σήμερα μειονοτικοί πληθυσμοί στην ελληνική επικράτεια και πώς αντιμετωπίζονται;

Είναι βολικό να υποδυόμαστε πως δεν υπάρχουν αλλά υπάρχουν. Είναι κατανοητό βέβαια ειδικά για κάποιον που ξέρει ιστορία ότι ειδικά στη βόρεια Ελλάδα οι άνθρωποι είναι πιο ανασφαλείς καθώς  γειτονεύουν με κράτη με τα οποία παραδοσιακά είχαμε μειονοτικές κι εδαφικές διαφορές. Επίσης επειδή οι πληθυσμοί στην οθωμανική αυτοκρατορία ήταν κινητικοί όλοι έχουν μειονότητες παντού. Επομένως κοντά στα σύνορα υπάρχει μεγαλύτερη ανασφάλεια. Είναι αλήθεια ότι τα εθνικά κράτη δομήθηκαν βάσει της  θεωρίας ότι είναι ένα έθνος που θα στεγάζεται μόνο του σε ένα κράτος κι έτσι όλα τα κράτη μίσησαν τις μειονότητές τους. Η μοίρα του μειονοτικού είναι να είναι ριγμένος, δεν υπάρχει περίπτωση μειονοτικός πληθυσμός να ζήσει καλά πουθενά, πολλώ δε μάλλον στα Βαλκάνια. Πολύ χαρακτηριστική είναι η στάση των ΜΜΕ που πάντα τηρούσαν σιγήν ιχθύος για τέτοια θέματα. Δείτε πως καλλιεργήθηκε το παραμύθι της σωτηρίας των Εβραίων από Έλληνες την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου το οποίο κι οι Εβραίοι φρόντισαν να διατηρήσουν από φόβο, δεν μας «ξεβράκωσαν». Τώρα ευτυχώς άνοιξε πάλι ο διάλογος, λέγονται κάποιες σκληρές αλήθειες και εκδίδονται συγγράμματα σχετικά με αυτά τα θέματα.

18) Ποια είναι η θέση σας για την ψήφο των ομογενών;

Μια-δυο γενιές θα έπρεπε σίγουρα να έχουν δικαίωμα, όχι όμως αυτοί που για πολλά χρόνια έχουν φύγει και ζουν αλλού. Δεν με απασχολεί καν το οικονομικό κριτήριο αλλά όταν έχεις φτιάξει αλλού τη ζωή σου και λείπεις χρόνια δεν ξέρεις τι γίνεται εδώ. Πρέπει όμως να αποσαφηνιστεί κι ένα πρακτικό πρόβλημα καθώς λόγω Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν ξέρεις ποιος έφυγε, πότε έφυγε, πότε ήρθε. Δεν είναι απλό θέμα αλλά σίγουρα ένα θέμα στο οποίο θα μπορούσαν τα κόμματα να δείξουν ομοψυχία αντί να σκέφτονται ποιος θα τους ψηφίσει.

19) Γιατί η Σχολή δεν φρόντισε να ενημερωθούμε και να παρακολουθήσουμε τη δίκη της Χρυσής Αυγής; Είναι απλώς στροφή στον τεχνοκρατισμό ή φόβος;

Αυτό είναι όντως ένα μεγάλο ατόπημα. Είμαστε δυστυχώς λίγο ευθυνόφοβοι οι καθηγητές, προσέχουμε τα καυτά θέματα μην μας γυρίσουν μπούμερανγκ. Πιστεύω όμως πως και μόνοι σας θα έπρεπε να έχετε πάει στη δίκη. Νέοι άνθρωποι είστε, σας κόβει, γιατί να περιμένετε από τους άλλους; Κυρίως έπρεπε να πάνε αυτοί που φλέρταραν με την Χρυσή Αυγή, αυτοί που έδερναν μετανάστες και σκότωναν. Είναι σκληρό αυτό που θα πω, αλλά ο άτυχος Φύσσας μάς έδωσε ένα πολύ μεγάλο δώρο, ήταν κυριολεκτικά ήρωας με την έννοια ότι έδωσε τη ζωή του και τους τελείωσε. Η αντίδραση δεν ήταν ίδια στη δολοφονία του Λουκμάν προφανώς γιατί ήταν ξένος. Φαίνεται πως έπρεπε να σκοτώσουν Έλληνα για να ξυπνήσουμε.

20) Πώς βλέπετε την κατάργηση του ασύλου;

Άσυλο το λέτε εσείς αυτό; Από τι ακριβώς μας προφυλάσσει;. Το άσυλο έγινε για να προστατεύσει την ελευθερία του λόγου κι εμείς στην ουσία φοβόμαστε να μιλήσουμε. Βέβαια οι άνθρωποι δεν βελτιώνονται με τους νόμους, τους δίνουν όμως μια κατεύθυνση. Είναι δυνατόν να υπάρχουν στις σχολές, όπως στην ΑΣΟΕΕ, λαγούμια με λαθραία τσιγάρα, ναρκωτικά και τσάντες; Αυτό είναι όνειδος. Αφήνω το ότι δεν σας προφυλάσσουμε, οποιοσδήποτε μπορεί να μπει μέσα, ν’ αφήσει μια τσάντα με εκρηκτικά και να σκοτωθούμε όλοι. Αν οι καθηγητές και οι φοιτητές δεν αναλαμβάνουν να προστατέψουν το πανεπιστήμιό τους, τότε κάποιος πρέπει να αναλάβει να το κάνει.

21) Σήμερα που οι εποχές χαρακτηρίζονται κρίσιμες γιατί δεν υπάρχουν ηγετικές φυσιογνωμίες;

Έχει περάσει η εποχή των ηγετών. Είναι αλήθεια όμως πως η ανθρωπότητα βρίσκεται συνολικά σε μια μεταβατική φάση. Το μοντέλο του καπιταλισμού που έχει επικρατήσει δείχνει τα όρια του, καταρρέει γιατί γίνεται αρπακτικό, όλο και πιο λίγοι κατέχουν μεγαλύτερο κομμάτι πλούτου κι όλο και περισσότεροι ωθούνται στη φτώχεια. Από την άλλη έχουν εκλείψει κι οι ιδεολογίες. Γι αυτό δεν υπάρχουν μεγάλοι ηγέτες, η εποχή ζητάει «Λογιστές». Η αριστερά φαίνεται να έχει δείξει τα όριά της κι η δεξιά είναι αυτή που πάντα ξέραμε, δεν βλέπω που είναι η ελπίδα. Χωρίς ελπίδα ο άνθρωπος κάνει τυφλά και απεγνωσμένα χτυπήματα. Πιστεύω βρισκόμαστε σε αυτή την κατάσταση που δεν είναι καλή, ωστόσο κάτι νέο θα γεννηθεί που επειδή είμαστε στη ζάλη του παλιού που πεθαίνει δεν το βλέπουμε. Καμία γέννα δεν είναι εύκολη, ας ετοιμαζόμαστε για τα δύσκολα.

22) Τι σημαίνει επανάσταση για εσάς;

Επανάσταση είναι να κρατάς τη λογική σου, την κρίση και την ψυχραιμία σου σε αυτή τη θολή εποχή. Είναι το μόνο που μπορούμε να κάνουμε, να έχουμε μάτια και αφτιά ανοιχτά, τη σοβαρότητά μας και να μην τσιμπάμε εύκολα γιατί και τα μίντια την εποχή αυτή παίζουν έναν παράξενο ρόλο. Εν ολίγοις να μην επηρεάζεσαι από τον όχλο και να κάνεις τον δικαστή που κρύβεις μέσα σου να σκάσει. Την γραμμή την έδωσε προ πολλού ο  Όσκαρ Ουάιλντ: Μη μασάς μέσα στην άγνοια και τη θολούρα˙ να έχεις  «grace under pressure».

23) Μετά την καταγραφή του οδοιπορικού σας στον κόσμο, τι έρχεται;

Τελειώνω ένα βιβλίο που για πρώτη φορά συνταιριάζει την λογοτεχνική με την ιστορική μου πλευρά και καταπιάνεται με τα ζευγάρια που έγραψαν την ιστορία της Ελλάδας. Πρέπει να ξέρεις καλά τον άλλον για να καταλάβεις τις αποφάσεις του. Έκανα τρομερή έρευνα γι’ αυτό. Παράλληλα γίνεται και σειρά ντοκιμαντέρ στο History Channel της Cosmote.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s