PRO-CHOICE Ή PRO-LIFE;

Από τη : Ρέα Κουτσογιαννάκη

Η εγκυμοσύνη αποτελεί ένα γεγονός που αλλάζει ολοκληρωτικά τη ζωή μιας γυναίκας, η οποία αποκτά περισσότερες ευθύνες, καθώς φέρνοντας ένα παιδί στον κόσμο τοποθετεί σε δεύτερη μοίρα την προσωπική της ζωή και θέτει ως πρώτη προτεραιότητα την ευτυχία εκείνου. Η διακοπή ή μη της κύησης είναι ένα από τα σημαντικότερα και πιο δύσκολα διλλήματα που μπορεί να κληθεί να αντιμετωπίσει.

    Η απόφαση που θα πάρει βέβαια για το αν θα την τερματίσει ή όχι εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Κύριοι λόγοι, οι οποίοι οδηγούν στην διακοπή της κύησης, είναι η οικονομική δυσκολία σχετικά με το κόστος ανατροφής ενός παιδιού, η ενδεχομένως πολύ μικρή ηλικία της μητέρας και το γεγονός ότι μπορεί να μην αισθάνεται έτοιμη η ίδια να φέρει στον κόσμο ένα παιδί. Πολύ σημαντικό ρόλο διαδραματίζει επιπλέον και ο φόβος της μητέρας για τυχόν δυσκολίες που θα κληθεί να αντιμετωπίσει στο σχολείο, στη περίπτωση που είναι έφηβη, ή τις σπουδές της ή ακόμα και ότι η εγκυμοσύνη μπορεί να επιφέρει την κάμψη της επαγγελματικής της καριέρας. Καθοριστική σημασία έχει η πιθανή απουσία υποστήριξης από τον πατέρα και γενικότερα η προβληματική σχέση μεταξύ των δύο εν δυνάμει γονέων αλλά και η αποδοκιμασία από την οικογένεια της γυναίκας.

    Πολλές αμβλώσεις επίσης πραγματοποιούνται λόγω κινδύνου της υγείας του εμβρύου ή ως αποτέλεσμα κοινωνικής πίεσης. Η πρώτη περίπτωση αφορά γενετικές ανωμαλίες του εμβρύου, ενώ στη δεύτερη χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν ο φόβος της μητέρας για κοινωνική απόρριψη από τη στιγμή που δεν είναι παντρεμένη με τον πατέρα του παιδιού ή η κοινωνική κριτική που θα δεχτεί εξαιτίας του νεαρού της ηλικίας της.

    Ο τρόπος αντίδρασης απέναντι στην ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη διαφέρει από χώρα σε χώρα. Χαρακτηριστική αντίθεση αποτελεί αυτή της Κίνας και της Μάλτας. Η πρώτη όχι μόνο δεν απαγορεύει στις γυναίκες να υποβληθούν σε άμβλωση, αλλά πολλές φορές το επιβάλλει κιόλας με την τακτική της γέννησης του ενός παιδιού ανά οικογένεια για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα του υπερπληθυσμού. Από την  άλλη, η Μάλτα παραμένει η μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης η οποία απαγορεύει την άμβλωση χωρίς εξαιρέσεις και μάλιστα στην περίπτωση παραβίασης του νόμου προβλέπεται ποινή φυλάκισης. Ίδια πολιτική ακολουθείται και από ορισμένες χώρες της Νότιας Αμερικής όπως η Νικαράγουα και η Δομινικανή Δημοκρατία, όπου απαγορεύεται η άμβλωση ακόμα και όταν κινδυνεύει η ζωή της μητέρας. Στον αντίποδα βρίσκεται η Φιλανδία και η Δανία, οι οποίες επιτρέπουν την άμβλωση ακόμα και μετά τις 12 εβδομάδες κύησης, ενώ πέρα από τις περιπτώσεις του βιασμού, των γενετικών ανωμαλιών του εμβρύου και την προστασία της μητέρας λαμβάνονται υπόψιν και τα οικονομικά της τελευταίας. Αν τα οικονομικά της δεν επαρκούν ώστε να αναθρέψει ένα παιδί, έχει τη δυνατότητα να προβεί σε έκτρωση ακόμα και όταν το έμβρυο είναι 20 εβδομάδων.

    Όσον αφορά την Ελλάδα, για να αναφερθεί και το ισχύον νομικό πλαίσιο, θα πρέπει να αναλύσουμε την αιτία διαμόρφωσης του τελευταίου. Στην ουσία εδώ παρατηρείται η σύγκρουση δύο δικαιωμάτων, εκείνου της εγκύου να διαχειρίζεται όπως εκείνη επιθυμεί το σώμα της και το δικαίωμα στη ζωή, του οποίου φορέας είναι το έμβρυο. Το πρώτο κατοχυρώνεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1 του Συντάγματος, όπου θεμελιώνεται ένα γενικότερο δικαίωμα ελευθερίας, από το οποίο απορρέουν κάποιες επιμέρους εκφάνσεις. Μία από αυτές είναι το δικαίωμα του ανθρώπου – άρα και της εγκύου – να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητά της, να αποφασίζει η ίδια για την ζωή της και το σώμα της  και να κάνει ουσιώδεις επιλογές για το μέλλον της. Από τη στιγμή λοιπόν που η απόκτηση και η ανατροφή ενός παιδιού αποτελεί απόφαση ζωής, έχει δικαίωμα να επιλέξει η ίδια πώς θα δράσει και εάν είναι έτοιμη να μπει σε μία διαδικασία, η οποία περιλαμβάνει σωματική και ψυχική κούραση αλλά και πολλές ευθύνες. Όσοι λοιπόν υποστηρίζουν αυτήν την άποψη αποτελούν υπέρμαχοι της επιλογής ( pro-choice) και υπερασπίζονται το δικαίωμα της γυναίκας να επιλέξει ελεύθερα.

    Από την άλλη, υπάρχει το δικαίωμα στη ζωή. Το δικαίωμα αυτό το έχουμε όλοι μας και μάλιστα προεκτείνεται ακόμα και στην προοπτική εκδήλωσης της ζωής, ακόμα δηλαδή και στη ζωή που ‘πάει να γεννηθεί’ κατά πλάσμα δικαίου και έχει εκκινήσει η διαδικασία σύλληψής του. Έτσι λοιπόν οι υποστηρικτές αυτής της άποψης δεν θεωρούν πως επιτρέπεται να προσβάλλει κανείς αυτό το δικαίωμα και ένα παιδί πρέπει να γεννηθεί, όπως θα γεννιόταν αν ακολουθούταν η συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων. Πρόκειται για τους υποστηρικτές της ζωής ( pro-life).

    Από τη στιγμή λοιπόν που υπάρχει σύγκρουση δικαιωμάτων εφαρμόζεται η αρχή της πρακτικής εναρμόνισης, γίνεται  δηλαδή προσπάθεια να εφαρμοστούν και τα δύο δικαιώματα -όσο αυτό είναι δυνατόν για το καθένα από αυτά- και με βασική προϋπόθεση να μη θιχτεί ο πηρύνας κανενός από τα δύο και να προστατευθούν αμφότερα. Αναγκαστικά βέβαια κάποια στιγμή θα υπερτερήσει κάποιο από τα δύο χωρίς όμως να κατισχύσει, να παραμερίσει το ένα το άλλο. Άλλωστε όντως λογικά σκεπτόμενοι δεν μπορούμε να εξισώσουμε την επιλογή μιας γυναίκας να τερματίσει την εγκυμοσύνη της τις πρώτες εβδομάδες της κύησης με την ίδια επιλογή μιας άλλης γυναίκας λίγο πριν την γέννα.

    Έτσι λοιπόν η αρχή αυτή της πρακτικής εναρμόνισης υλοποιείται μέσω του Ποινικού Κώδικα στο άρθρο 304, όπου επιτρέπεται η διακοπή της εγκυμοσύνης με ορισμένους περιορισμούς ανάλογα με τη χρονική διάρκεια της κύησης. Συγκεκριμένα:

    η τεχνητή διακοπή της κύησης επιτρέπεται εφ’ όσον η έγκυος συναινεί σε αυτό και πραγματοποιείται μόνο από γιατρό μαιευτήρα-γυναικολόγο με τη συμμετοχή αναισθησιολόγου σε οργανωμένη νοσηλευτική μονάδα στις εξής περιπτώσεις:

  α) Ελεύθερα όταν δεν έχουν συμπληρωθεί οι πρώτες 12 εβδομάδες της εγκυμοσύνης.

  β) Όταν υπάρχουν ενδείξεις σοβαρής ανωμαλίας του εμβρύου που επάγονται τη γέννηση νεογνού και η εγκυμοσύνη δεν έχει διαρκέσει περισσότερο από 24 εβδομάδες.

  γ) Όταν η εγκυμοσύνη είναι αποτέλεσμα βιασμού, αποπλάνησης ανήλικης, αιμομιξίας ή κατάχρησης γυναίκας ανίκανης να αντισταθεί και δεν έχουν συμπληρωθεί 19 εβδομάδες κύησης.

  δ) Όταν υπάρχει αναπότρεπτος κίνδυνος για τη ζωή της εγκύου ή κίνδυνος σοβαρής και διαρκούς βλάβης της σωματικής ή ψυχικής υγείας της, Σε μία τέτοια περίπτωση είναι απαραίτητη η σχετική βεβαίωση και του κατά περίπτωση αρμόδιου γιατρού.

    Ωστόσο παρ΄ όλο που το ζήτημα της άμβλωσης έχει διευθετηθεί νομικά, στο ηθικό κομμάτι υπάρχουν ακόμα πολλές ενστάσεις και προβληματισμοί. Κάτι το οποίο βέβαια είναι απολύτως λογικό, αν αναλογιστεί κανείς την εντελώς διαφορετική προσέγγιση του θέματος από τον νόμο και από την ηθική. Ο νόμος αντιμετωπίζει την άμβλωση απλώς ως μία σκόπιμη διακοπή της κύησης ενώ η ηθική απέχει πολύ από κάτι τέτοιο. Η μητέρα πολλές φορές αισθάνεται πως σκοτώνει το αγέννητο παιδί της. Νιώθει τύψεις και ενοχές και αναρωτιέται αν έχει το δικαίωμα να πάρει μία τέτοια απόφαση εις βάρος ενός άλλου προσώπου για να αποφύγει τις συνέπειες των δικών της πράξεων και του συντρόφου της. Το ερώτημα λοιπόν που κυριαρχεί στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι το κατά πόσο έχουμε το ηθικό δικαίωμα να δώσουμε τέλος στη ζωή ενός αθώου «ανθρώπινου» όντος. Ένα ερώτημα το οποίο γεννά με τη σειρά του  το ζήτημα ποιό είναι ακριβώς  εκείνο το σημείο που δεχόμαστε την ιδιότητα ζωής του εμβρύου. Ωστόσο αυτό είναι ένα θέμα το οποίο μπορεί να απαντήσει η ιατρική και όχι η ηθική και όποια και αν είναι η απάντηση δεν ανακουφίζει τη γυναίκα από το βάρος το οποίο νιώθει, ταλαντευόμενη ανάμεσα στο να μην διακόψει την εγκυμοσύνη και να γεννήσει το παιδί της με όλες τις ευθύνες και τις αλλαγές που αυτό συνεπάγεται και στο να προβεί στην άμβλωση ερχόμενη ύστερα αντιμέτωπη με τις τυχόν ψυχολογικές επιπτώσεις που θα έχει η συγκεκριμένη επιλογή. Είναι πραγματικά μια πολύ δύσκολη απόφαση.

    Σε καμία περίπτωση δε θεωρώ πως θα πρέπει να καθαγιάσουμε την άμβλωση. Η μητρότητα αποτελεί ένα υπέροχο δώρο που δίνεται στην γυναίκα, το οποίο παρά τις επιπρόσθετες ευθύνες και τις θυσίες χαρίζει πολλές στιγμές ευτυχίας σε αυτήν και συμβαδίζει με τη φυσική τάση της. Άλλωστε η απόφαση της μέλλουσας μητέρας να μην κρατήσει το παιδί οδηγεί σε μία αρκετά επώδυνη διαδικασία και όλο αυτό το αρνητικό πλαίσιο δημιουργείται ορισμένες φορές από την αμετροεπή συμπεριφορά εκείνης και του συντρόφου της. Αυτό ωστόσο δεν σημαίνει ότι εκείνη που επιλέγει να παραμείνει άτεκνη ή να προβεί σε άμβλωση πράττει κάτι ηθικά επιλήψιμο και κοινωνικά κατακριτέο, πόσο μάλλον κάτι το οποίο ισοδυναμεί με φόνο. Λογικώς και ηθικώς δεν γίνεται η διακοπή της δυνατότητας να γεννηθεί ένα μωρό να εξισώνεται με την συντελεσμένη δολοφονία ενός παιδιού. Άλλο πράγμα είναι η δυνατότητα άλλο η πραγματικότητα. Είναι άστοχο η απόφαση μιας γυναίκας να τερματίσει την εγκυμοσύνη της να εξομοιώνεται με την αφαίρεση μιας ανθρώπινης ζωής και να επωμιστεί το αντίστοιχο ηθικό βάρος μιας τέτοιας πράξης. 

One thought on “PRO-CHOICE Ή PRO-LIFE;

  1. Το παρον αρθρο πετυχαινει με απλο και κατανοητο, αλλα, ενημερωμενο τροπο να πληροφορησει για τα βασικα στοιχεια του ζητηματος και να υποκινησει με λογικη και συνειδηση συλλογισμο πανω στο θεμα, σεβομενο, ταυτοχρονα, την αυτονομια και την επιλογη του αναγνωστη να ταχθει υπερ οποιασδηποτε απο τις απαντησεις κρινει πιο ορθη.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s